მზექალა და მზევარდა

მზექალა და მზევარდა. ერთ უშვილო ხელმწიფეს ნატვრა ჰქონდა: შვილი შესძენოდა, მის საყვარელ ცხენს კი კვიცი ჰყოლოდა. ნატვრა აუხდა. დედოფალს მზესავით ქალი შეეძინა და მზექალა დაარქვეს. კვიცს მზევარდა უწოდეს. მათი სახელები საიდუმლოდ შეინახეს. ქალი რომ გაიზარდა, ხელმწიფემ მთხოვნელები შეკრიბა. ეზოში დიდი ქვა იდო. ვინც მასზე შედგებოდა და ქალის ან ცხენის სახელს გამოიცნობდა, მზექალას ხელსა და მზევარდას მიიღებდა. დიდხანს ცდილობდნენ, მაგრამ სახელი ვერავინ გამოიცნო. ბოლოს ერთმა მათხოვარმა მეზობელი დედაბრისგან შეიტყო საიდუმლო. ხალხში გზა გაიკაფა, ქვაზე ავიდა და ორივე სახელი ხმამაღლა თქვა. ხელმწიფის სიტყვა ვერ გატყდებოდა. მზექალა უჩვეულო ქორწილის შემდეგ უცნობ კაცს გააყოლეს. თან ცხენი, მზითევი და მაყრიონიც გაატანეს. ქალს ეს ბედი გულს უმძიმებდა. გზად ყველანი დაიღალნენ და მინდორში დაიძინეს. მზექალა ჩუმად ტიროდა. მაშინ ცხენმა ჰკითხა, რა გაწუხებსო. ქალმა დარდი გაუმხილა. მზევარდამ უთხრა:

ნუ გეშინია, მზექალა. ჩუმად ადექი, სამგზავრო სამოსი ჩაიცვი, თმა ქუდქვეშ დაიმალე და ზურგზე შემაჯექი. სხვა ქვეყანაში წაგიყვან. შენს გვერდით ვიქნები.

მზექალამ მძინარე კაცს ბალიში დაუდო, ვაჟურად შეიმოსა და ცხენს მოახტა. ვიდრე მაყრიონი გაიღვიძებდა, შორს იყვნენ. მზევარდამ უცხო ქვეყნის განაპირას ქოხი აუგო. საჭმელს უზიდავდა და ზრუნავდა მასზე. მალე მზექალამაც ისწავლა ნადირობა. ერთად მშვიდად ცხოვრობდნენ.

ერთ დღეს ქოხთან მონადირეები გამოჩნდნენ. მათ ახალგაზრდა ხელმწიფის შვილი მოუძღოდა. მზექალა ვაჟი ეგონა. მისი და მზევარდას სიმარდე ისე მოეწონა, რომ ხშირად მოდიოდა სანადიროდ. ბოლოს სასახლეშიც მიიპატიჟა. ქალმა ცხენს ჰკითხა, წავიდე თუ არაო. მზევარდამ გააფრთხილა:

წადი, ოღონდ იცოდე: ღვინოს დაგაძალებენ. შენ სმა არ შეგიძლია. ყოველი ჭიქის შემდეგ გულში თქვი — მზევარდას მუცელშიო. ღვინო მე მომერევა და არა შენ. მერე კარგად დამახურე, რომ არ გავცივდე.

სასახლეში უფლისწულის დედამ სტუმარს შეხედა და შვილს უთხრა, ეს ქალიაო. ვაჟმა არ დაიჯერა: ასეთი მოხერხებული მონადირე როგორ იქნებაო? სუფრაზე მზექალა ცხენის დარიგებას ასრულებდა. თვითონ ფხიზლად რჩებოდა, მზევარდას კი მოვლა სჭირდებოდა. ქალი ღამით გადიოდა, ახურავდა და საკუთარი ხელით აჭმევდა. სამი დღე ასე გაგრძელდა. მეოთხე დღეს მზევარდამ უთხრა, მეტის ატანა აღარ შემიძლიაო. ამჯერად ქალმა ღვინო თავის თავზე მიიღო. მალევე ჩაეძინა, ქუდი ჩამოუვარდა და თმა ჩამოეშალა. ახლა უფლისწულიც დარწმუნდა, რომ მისი სანადირო მეგობარი ქალი იყო. გაეხარდა, სიყვარული გაუმხილა და ხელი სთხოვა. მზექალაც დათანხმდა. ქორწილი გადაიხადეს და ბედნიერად ცხოვრობდნენ. მაგრამ ერთხელ უფლისწულმა ცხრა მთას იქით ნადირობა გადაწყვიტა და მზევარდა ითხოვა. ცხენი გააფრთხილა მზექალა:

ათხოვებ — ინანებ, არ ათხოვებ — ინანებ. ჩემი თავი გაატანე, ოღონდ ავშარა და ბორკილი ნუ გააყოლებ. თუ დაგჭირდები, შენამდე მოსვლა უნდა შემეძლოს.

უფლისწულმა დაიჟინა, ცხენს მთელი აღკაზმულობა უნდა ჰქონდესო. მზექალამ ვერ გადაათქმევინა. მზევარდა ავშარითა და ბორკილით გაატანა. თვითონ კი ბავშვს ელოდა.

გამგზავრების წინ უფლისწულმა დედას სთხოვა, ცოლის ამბავი ხშირად მომწერეო. ცხრა მთას იქით ერთ დედაბერთან დაბინავდა. დღისით ნადირობდა, საღამოს კი ბრუნდებოდა. ამასობაში მზექალას ოქროსქოჩრიანი ვაჟი შეეძინა. დედოფალმა შვილს სასიხარულო წერილი გაუგზავნა. მაგრამ წერილი პირველად ბოროტმა დედაბერმა ჩაიგდო ხელში. ხელწერა მიბაძა და ამბავი შეცვალა: შენს ცოლს ლეკვი შეეძინაო. უფლისწულმა ეს უცნაური ცნობა წაიკითხა. ყველაზე მეტად ის უხაროდა, ცოლი უვნებელი რომ იყო. დედას პასუხად მისწერა:

დედა, რაც უნდა მომხდარიყო, მზექალასა და ბავშვს გაუფრთხილდი. ჩემს დაბრუნებამდე ორივე კარგად შემინახე. მალე მოვალ.

დედაბერმა პასუხიც შეცვალა. უფლისწულის მზრუნველობის ნაცვლად საშინელი ბრძანება ჩაწერა: დედა-შვილი ცეცხლში უნდა დაეღუპათ. დედოფალი შეძრწუნდა. ხელახლა მისწერა, მშვენიერი ოქროსთმიანი ვაჟი გყავს, მოდი და ნახეო. მაგრამ გზაზე წერილები ისევ შეცვალეს. უფლისწული კვლავ ითხოვდა ცოლ-შვილის დაცვას, დედასთან კი ისევ სასტიკი ყალბი ბრძანება მივიდა. დედოფალი შიშს დაემორჩილა. მზექალა და პატარა ბავშვი მსახურებს გაატანა. თავს დამტყდარი უბედურების მიზეზი მზექალამ ვერ გაიგო. შორს მყოფმა მზევარდამ კი საფრთხე იგრძნო. თავის საყვარელ მზექალასთან უნდა მიესწრო.

მზექალა და მისი პატარა შვილი ცეცხლის პირისპირ აღმოჩნდნენ. სწორედ მაშინ გამოჩნდა მზევარდა. დედა-შვილს მისწვდა და ორივე უვნებლად გამოიყვანა. მაგრამ თვითონ ცხენი ძლიერ დაშავებულიყო. გზაში ავშარა და ბორკილი გაეწყვიტა, რათა მათამდე მოესწრო. უკანასკნელ ძალებს იკრებდა. მზექალას შეხედა და უთხრა:

აკი გთხოვე, ავშარა და ბორკილი არ გაგეტანებინა... მაინც მოვასწარი. შენ და შენი შვილი გადარჩით. მე ვეღარ დაგრჩები, მზექალა. მაგრამ უკანასკნელად კიდევ დაგეხმარები. ჩემი ძვლები არ გადააგდო. დიდ მინდორს ღობესავით შემოავლე, შიგნით შვილთან ერთად დაიძინე. დილით შენს გარშემო გალავანი დაგხვდება. მერე ოთახებად დაალაგე და სახლიც გექნება.

ეს თქვა მზევარდამ და სამუდამოდ გაჩუმდა. მზექალამ დიდხანს იტირა ერთგული მეგობარი. მერე მისი დარიგება შეასრულა. ბავშვს ხელი მოხვია და მინდორში დაწვა. დილით მათ მშვენიერი გალავანი ერტყა. შემდეგ ღამეს ოთახებიც გაჩნდა. მზევარდას უკანასკნელი საჩუქარი დედა-შვილის თავშესაფრად იქცა. მზექალა ნადირობით ირჩენდა თავს. ოქროსქოჩრიანი ბიჭი კი იზრდებოდა — ზღაპრული სისწრაფით, ჯანმრთელი და მშვენიერი. შორს, სასახლეში დაბრუნებულმა უფლისწულმა ცოლ-შვილის ამბავი იკითხა. დედამ ყალბი წერილები აჩვენა და თავისი შემაძრწუნებელი საქციელი აღიარა. კაცი მიხვდა, წერილები გზაში შეცვლილი ყოფილიყო. დედა და შვილი მწარედ გლოვობდნენ: მზექალა და ბავშვი დაღუპული ეგონათ.

გავიდა ხანი. ერთ დღეს დედამ უფლისწულს ურჩია, სანადიროდ წასულიყო — იქნებ დარდი ცოტათი მაინც შემსუბუქებოდა. მონადირე თავისი ქვეყნის განაპირას მივიდა და მოულოდნელი სასახლე დაინახა. კართან მშვენიერი ქალი და ოქროსთმიანი პატარა ბიჭი იდგნენ. ისინი მაშინვე ვერ იცნო. ბავშვს გამოელაპარაკა, ნადირობაშიც გაიყოლა და შინ დედასთან ხოხობი გაატანა: თუ შეიძლება, შეგვიწვასო. მზექალამ ქმარი შორიდანვე იცნო. ხოხობი შეწვა და ბავშვს სტუმრის შინ მიპატიჟება დაავალა. უფლისწული სიხარულით გამოჰყვა. აინტერესებდა, ეს სახლი ვის აეშენებინა. თქვა, რამდენიმე წელია აქ არ ვყოფილვარ, ამ მხარეს ჩემი ცოლ-შვილი დამეღუპაო. მაშინ მზექალამ ნელა დაიწყო მოყოლა:

ერთხელ ერთი ქალი და ცხენი ერთად გაიზარდნენ. ქალს მზექალა ერქვა, ცხენს — მზევარდა. ცხენმა იგი მძიმე ბედს გამოარიდა, მერე უცხო ქვეყანაში მოიყვანა. იქ მზექალას ერთი უფლისწული შეუყვარდა. მათი შვილის დაბადების შემდეგ ბოროტმა წერილებმა ყველაფერი შეცვალა. დედა-შვილს დაღუპვა ელოდა, მაგრამ მზევარდამ გადაარჩინა. თვითონ კი ვეღარ გადარჩა. ეს სახლი მისი უკანასკნელი საჩუქარია... აქ მე და შენი შვილი ვცხოვრობთ.

უფლისწული წამოდგა და ცოლ-შვილი გულში ჩაიკრა. სიხარულის ცრემლები ვეღარ შეიკავეს. მან წერილების შეცვლის ამბავი აუხსნა: ორივეს დაცვას ვითხოვდი და გზაში ჩემს სიტყვებს ცვლიდნენო. მზექალამაც გაიგო სიმართლე. დედოფალთან მაცნე გაგზავნეს, დედა-შვილი ცოცხალია, აქ მოდიო. დედოფალი ჩამოვიდა და რძალსა და შვილიშვილს მოეხვია. ბოლოს ყველანი ახალ სამყოფელში დასახლდნენ, გარშემო ქალაქიც გაშენდა. მათი სიხარული დიდი იყო, მაგრამ ერთგული მზევარდა აღარ დაბრუნებულა. მას სიყვარულით იხსენებდნენ — მეგობარს, რომელმაც ოჯახს სიცოცხლე ორჯერ აჩუქა. ჭირი იქა, ლხინი აქა. ქატო იქა, ფქვილი აქა.