წიქარა

წიქარა. პატარა ბიჭს დედა ადრე გარდაეცვალა. მამამ მეორე ცოლი შეირთო, მაგრამ დედინაცვალი ბავშვს სიყვარულით არ ექცეოდა. ბიჭის ნამდვილი მეგობარი მისი ხარი, წიქარა იყო. მინდორში დაჰყავდა, წყალს ასმევდა, სიცხეში ჩრდილს უძებნიდა და თავის დარდსაც მას უამბობდა. დედინაცვალმა მათი მეგობრობა ვერ აიტანა. ავადმყოფობა მოიგონა და ქმარს უთხრა, მხოლოდ წიქარას დაკვლა გადამარჩენსო. ერთ დილას ბიჭმა მამა დანის ლესვისას დაინახა და ყველაფერი შეიტყო.

მამა... ნება მომეცი, ჯერ წყალი დავალევინო. წიქარას ასე უცებ ვერ გამოვეთხოვები.

ბიჭმა მეგობარი მდინარესთან წაიყვანა. წიქარა წყალს სვამდა, ბავშვი კი ჩუმად ტიროდა. უცებ ხარმა თავი ასწია და ადამიანივით დაელაპარაკა: რატომ ტირი, ჩემო მეგობარო? რა შეგემთხვა? ბიჭს თავიდან თავისი ყურების არ სჯეროდა. მერე მიხვდა, რომ ეს ნამდვილად წიქარას ხმა იყო.

შენს დაკვლას აპირებენ, წიქარა... შენ ჩემი ერთადერთი მეგობარი ხარ. უშენოდ როგორ გავძლებ?

წიქარამ დაამშვიდა: ორივეს გადავარჩენ. შინ დაბრუნდი და სალესავი ქვა, სავარცხელი და წყლით სავსე ბოთლი მოიტანეო. ბიჭმა ყველაფერი მოიტანა. ხარმა ზურგზე შეისვა და გზას გაუდგნენ. დედინაცვალმა გაქცევა რომ გაიგო, თავისი ავი ღორი დაადევნა. ღორი ეშვებს აჩენდა და სწრაფად უახლოვდებოდათ.

წიქარა, მოგვდევს! სულ უფრო ახლოსაა! რა ვქნათ?

წყალი უკან გადაღვარეო, უბრძანა წიქარამ. ბიჭმა ბოთლი გადმოაპირქვავა. მათ უკან უზარმაზარი ზღვა გაჩნდა! ღორი ტალღებში შეიჭრა და ცურვა დაიწყო. სანამ მეორე ნაპირს მიაღწევდა, მეგობრებმა დიდი მანძილი გაიარეს.

შორს პატარა წერტილს ვხედავ... იზრდება! ისევ ის ღორია, ისევ მოგვდევს!

ახლა სავარცხელი გადააგდეო! ბიჭმა სავარცხელი უკან მოისროლა. იქ ისეთი ხშირი ტყე ამოიზარდა, მზის სხივიც ძლივს ატანდა. ღორი ეშვებით გზას იკაფავდა. წიქარა კი თავის პატარა მეგობარს სულ უფრო შორს მიაქროლებდა. მაგრამ მდევარი ტყიდანაც გამოვიდა.

წიქარა! უკვე ტოტების მტვრევა მესმის! ძალიან ახლოსაა!

სალესავი ქვა გადააგდეო! ბიჭმა ქვა მოისროლა და მეგობრებსა და მდევარს შორის მაღალი კლდე აღიმართა. ღორმა ასვლა მოინდომა, მაგრამ ფეხი დაუცდა და უფსკრულში გადაიჩეხა. საფრთხე უკან დარჩა. წიქარამ ბიჭი ლამაზ მინდორზე მიიყვანა. იქ მაღალი ალვის ხე იდგა. ბავშვი ტოტზე შესვა, ორი ჯადოსნური სალამური მისცა და უთხრა: ერთი სიხარულისთვისაა, მეორე — გაჭირვებისთვის. სალხინო სალამური საჭმელ-სასმელსაც მოგიტანს. ხოლო დახმარება თუ დაგჭირდება, მეორე დაუკარი და მაშინვე შენთან გავჩნდები. ოღონდ ხიდან არ ჩამოხვიდე, სანამ უსაფრთხოდ არ იქნებიო.

მადლობა, ჩემო წიქარა. შენ აქვე იქნები, ხომ? როცა დამჭირდები, დამიბრუნდები?

წიქარა მინდორში საბალახოდ წავიდა. ბიჭმა სალხინო სალამურს სული ჩაჰბერა. მის გარშემო პეპლები დაფრინავდნენ, ჩიტები იკრიბებოდნენ და მინდორი თითქოს ხარობდა. ეს ხმა ერთ მეცხვარეს მოესმა. სალამური შეშურდა და ამბავი ხელმწიფეს მიუტანა. ხელმწიფემ ბიჭის მოყვანა მოინდომა. ერთმა მოხუცმა ქალმა ეშმაკობა იკისრა. ალვის ხესთან თხა მიიყვანა და ცხოველს აწვალებდა, რომ ბავშვს მისი ტირილი გაეგონა.

დედილო, ნუ აწვალებ! შეხედე, როგორ ეშინია! მითხარი, რა დახმარება გჭირდება.

ქალმა დახმარება სთხოვა. კეთილმა ბიჭმა წიქარას გაფრთხილება დაივიწყა და ხიდან ჩამოვიდა. ქალმა ჯადოთი დააძინა. ხელმწიფის მსახურებმა მძინარე ბავშვი წაიყვანეს და ცხრა კარით ჩაკეტილ საპყრობილეში ჩასვეს. როცა გამოეღვიძა, ბიჭი მარტო იყო. სალამურები ალვის ხეზე დარჩენოდა. ფანჯრიდან გაიხედა და ყვავი დაინახა.

ყვავო, დამეხმარე! ალვის ხეზე ჩემი ორი სალამური დარჩა. იქნებ მომიტანო... აქედან ვერ გამოვდივარ!

ყვავმა უპასუხა: როცა ქვებს მესროდი, მაშინ არ გახსოვდა ჩემი დარდიო? და გაფრინდა. ბიჭს საკუთარი საქციელი შერცხვა. მალე ფანჯარასთან ბეღურამ ჩაიქროლა.

ბეღურავ, გთხოვ... ჩემი სალამურები მომიტანე. ვიცი, ჩიტებს ადრე გაწყენინეთ. ახლა ძალიან მჭირდება დახმარება.

ბეღურამაც თავისი წყენა გაახსენა: ბუდეებს გვიშლიდი და მახეებს გვიგებდიო. ისიც გაფრინდა. ბიჭი დაღონდა. ბოლოს ცაში მერცხალი გამოჩნდა.

მერცხალო, ჩემო ლამაზო, მაღლა რომ მიფრინავ... მინდორში ალვის ხეს მიაკითხე. იქ ჩემი სალამურებია. მომიტანე, გთხოვ, რომ წიქარას ხმა მივაწვდინო!

მერცხალს ბიჭი შეეცოდა. გაფრინდა და ორივე სალამური მოუტანა. ბავშვმა საჭირვარამო სალამური ააჟღერა. წიქარამ ხმა გაიგონა და მაშინვე საპყრობილისკენ გაიქცა. რქებით კარს ეცა — ერთი შეამტვრია, მერე მეორე, მესამე... რვა კარი გაანგრია! მაგრამ მეცხრესთან ცალი რქა მოსტყდა. გაჩერდა, გული დასწყდა: მეგობართან ვეღარ აღწევდა.

წიქარა! შენი ხმა მესმის! აქ ვარ, მეგობარო... თავს გაუფრთხილდი!

კედლის ძირიდან პატარა თაგვი გამოძვრა. წიქარას რქის გამთელება შესთავაზა, სანაცვლოდ კი უცნაური პირობა ჩამოართვა. წიქარა მეგობრის გადასარჩენად დათანხმდა. თაგვმა რქა გაუმთელა. ხარმა მეცხრე კარიც შეანგრია, ბიჭი ზურგზე შეისვა და ისევ ალვის ხესთან მიიყვანა. გავიდა დრო. ერთ დღეს ბიჭს მეგობრის ნახვა მოუნდა. საჭირვარამო სალამური დაუკრა, მაგრამ წიქარა არ გამოჩნდა.

წიქარა... სად ხარ? ყოველთვის მოდიოდი. რატომ აღარ მპასუხობ?

ბიჭი ხიდან ჩამოვიდა და საძებნელად წავიდა. დიდხანს ეძება. ბოლოს მინდორში თავისი წიქარა უსიცოცხლოდ იპოვა. მოეხვია და ატირდა. იქვე ის პატარა თაგვი გამოჩნდა. უთხრა: შენი მეგობარი შემიძლია გავაცოცხლო. მაგრამ სანაცვლოდ საკუთარ სიცოცხლეს თუ დათმობო?

ოღონდ წიქარა დამიბრუნე... მან მე გადამარჩინა. მეგობარს გაჭირვებაში ვერ მივატოვებ.

თაგვმა სამკურნალო ბალახი მოიტანა, წიქარას გადაუსვა და ხარი გააცოცხლა. ბიჭი მეგობარს მოეხვია. წიქარა ალერსით ეხებოდა და სახეს ულოკავდა. მაგრამ თაგვმა პირობა შეახსენა. ბიჭს მეგობართან განშორება არ უნდოდა, თუმცა ნათქვამ სიტყვას ვერ გადადიოდა.

ჩემო წიქარა... ოღონდ შენ იცოცხლე. მე სიტყვა მივეცი... შენ კი ჩემი მეგობარი ყოველთვის იქნები.

თაგვმა შეაჩერა: მოიცადე! ეს თქვენი მეგობრობის გამოცდა იყო. ასეთ ერთგულ მეგობრებს ვერ გავწირავ. ორივემ დიდხანს და ბედნიერად იცოცხლეთო! წიქარამ ბიჭი ზურგზე შეისვა. სალამურებიც წამოიღეს და შორს, მშვიდ მხარეში გადავიდნენ. იქ აღარავინ ემუქრებოდათ. ბიჭი ალვის ხეზე იჯდა და სალხინო სალამურს უკრავდა. როცა მეგობრის ნახვა მოუნდებოდა, წიქარა მაშინვე მის გვერდით ჩნდებოდა. მათი მეგობრობა კი დღეებს უფრო ნათელს და ქვეყანას უფრო კეთილს ხდიდა.