აბესალომ და ეთერი

აბესალომ და ეთერი. თავი პირველი. ტყის ასული. ძველად ცხოვრობდა ცოლ-ქმარი, რომელსაც შვილი ძალიან უნდოდა. მათი იმედი სამ ჯადოსნურ ვაშლს დაუკავშირდა. მაგრამ კაცმა გზაში ვაშლები თვითონ შეჭამა და ყველაფერი უჩვეულოდ დატრიალდა. ამ საოცარი ამბიდან პატარა გოგონა გაჩნდა. თეთრფრთიანმა ორბმა იპოვა, მაღალ ხეზე, თავის ბუდეში აიყვანა და ეთერი დაარქვა. ორბი ყოველდღე საზრდოს ეძებდა და მზრუნველად ზრდიდა ბავშვს. გავიდა წლები და ეთერი მშვენიერ ქალიშვილად იქცა.

აქედან მთელი ტყე ჩანს. ყოველ ხეს ვიცნობ, ყოველ ბილიკს... მაგრამ მათ იქით როგორი ცხოვრებაა? ნეტავ, იქაც თუ შეიძლება ისეთი თავშესაფრის პოვნა, როგორიც ეს ბუდეა.

იმ ქვეყნის უფლისწულს აბესალომი ერქვა. ტყეში ხშირად ნადირობდა. ერთხელ იმ მაღალ ხეს მიადგა და ეთერი დაინახა. ნადირობა მაშინვე გადაავიწყდა. გოგონას სილამაზეზე არანაკლებ მის სიმშვიდესა და მარტოობაზე დაფიქრდა. იმ დღიდან ხის ძირს ხშირად აკითხავდა. ეთერი ზემოდან დაჰყურებდა უცნობ ჭაბუკს და დიდხანს ვერ ბედავდა მასთან საუბარს.

ყოველდღე რატომ მოდიხარ? ტყეში გზას ხომ არ კარგავ? მე აქ ვცხოვრობ. ეს ხე ჩემი სახლია, ორბი კი ჩემი ერთადერთი მფარველი.

აბესალომმა თავისი ვინაობა გაანდო. ეთერს პატივით ელაპარაკებოდა და თანდათან მათ შორის ნდობა გაჩნდა. ბოლოს უფლისწულმა ცოლობა შესთავაზა. ეთერს მისი სიტყვები ეამა, მაგრამ შიში ვერ დაძლია. კარგად იცოდა, რა განსხვავება იყო სასახლეში გაზრდილ კაცსა და ობოლ გოგონას შორის, რომელსაც ადამიანთა სამყაროში საკუთარი კარიც არ ჰქონდა.

შენ ხელმწიფის შვილი ხარ. სახლი გაქვს, ოჯახი, სიმდიდრე... მე კი ობოლი ვარ. დღეს მოგეწონე, მაგრამ ხვალ? თუ შენს ქვეყანას არ მოვეწონე, ისევ მარტო ხომ არ დამტოვებ?

აბესალომმა ერთგულება შეჰფიცა. უთხრა, რომ არც მის წარმოშობას მიაქცევდა ყურადღებას და არც სხვის აზრს. ეთერს უნდოდა დაეჯერებინა, მაგრამ თავის ყველაზე დიდ შიშს მაინც ვერ მალავდა. მისთვის სიყვარულზე ლამაზი სიტყვა კი არ იყო მთავარი, არამედ იმის ცოდნა, რომ განსაცდელში მის გვერდით ვინმე დარჩებოდა.

კარგ დროს დაპირება ადვილია. თუ გავღარიბდი, თუ სნეულება მომერია, თუ ჩემი სილამაზე გაქრა — მაშინაც ჩემთან იქნები? სწორედ ეს მითხარი, აბესალომ.

უფლისწულმა ფიცი გაიმეორა. ეთერს მის გულწრფელობაში ეჭვი აღარ შეჰპარვია. აბესალომს თან ძვირფასი სამკაული არ ჰქონდა, ამიტომ თავისი შავტარიანი დანა მისცა ნიშნად. ეთერმა საჩუქარი შეინახა. ჩამოვიდა ხიდან, უკანასკნელად ახედა ორბის ბუდეს და აბესალომთან ერთად ცხენზე დაჯდა.

მოგყვები. შენი სიტყვის მჯერა. ოღონდ ჩემი სახლის ნაცვლად მხოლოდ სასახლე კი არ მინდა — მინდა, იქაც შემეძლოს ვინმეს ნდობა.

აბესალომმა მსახური მურმანი წინ გაგზავნა. თავის დას, მარეხს, შეუთვალა, ეთერი მომყავს და საქორწილო სამოსი მოამზადეო. მარეხმა სიხარულით გაუღო კარი ახალ რძალს. ეთერს ძვირფასი კაბა ჩააცვეს. მისი ოქროსფერი თმა და მშვიდი სახე ყველას თვალს იტაცებდა. მაგრამ გოგონა უცხო დარბაზებში ჯერ კიდევ ფრთხილად დადიოდა.

რა ბევრი სინათლეა... რა ბევრი ხმა... ტყეში ყოველი ფოთლის შრიალი ვიცოდი, აქ კი ჯერ ყველაფერი უცხოა. მარეხ, შენ რომ ასე კეთილად მიმიღე, უკვე ნაკლებად მეშინია.

ქორწილისთვის მთელი ქვეყანა ემზადებოდა. აბესალომმა სტუმრების მოსაწვევად მურმანი გაგზავნა. მურმანს ეთერი პირველივე ნახვიდან მოუნდა და ამ სურვილმა შური გაუჩინა. საკუთარ თავს ეკითხებოდა, როგორ დაეშორებინა ერთმანეთისთვის შეყვარებულები. სასახლეში ზეიმის მოლოდინი იყო, მის გულში კი ჩუმად მწიფდებოდა ღალატი.

ხვალ ახალი ცხოვრება დაიწყება. მინდა, ეს სიხარული დიდხანს გაგვყვეს. თუ ერთმანეთს სიტყვას არ გავუტეხთ, დანარჩენს ერთად გავუმკლავდებით.

იმ საღამოს ეთერი სასახლის ფანჯარასთან იდგა. შორს ტყის მუქი ზოლი ჩანდა. გოგონამ თავისი პირველი სახლი გაიხსენა, მერე განათებულ დარბაზს გამოხედა და მომავლის იმედი იგრძნო. ჯერ არ იცოდა, რომ ერთგულების ფიცი მალე უმძიმესი გამოცდის წინაშე აღმოჩნდებოდა.

თავი მეორე. გატეხილი ფიცი. მურმანი საქორწილო მოსაწვევებით მიდიოდა, მაგრამ გზაში მხოლოდ ეთერზე ფიქრობდა. უნდოდა, აბესალომისთვის დაეშორებინა და თავისთან წაეყვანა. ამ ბნელ სურვილს ეშმაკი გამოეხმაურა. მურმანს დახმარება შესთავაზა, სანაცვლოდ კი მისი სული მოითხოვა. შურით დაბრმავებულმა კაცმა თანხმობა მისცა და ავი გარიგება ხელწერილითაც დაამტკიცა.

მურმან, სტუმრებს კარგად დახვდნენ. მინდა, ეთერმა იგრძნოს, რომ აქ მარტო არ არის. ჩვენი ქორწილი მთელი ქვეყნის სიხარული უნდა გახდეს.

აბესალომმა არაფერი იცოდა თავისი მსახურის ღალატის შესახებ. ქორწილის დღე დადგა. ეკლესიიდან გამოსვლისას მურმანმა პატარძალს მოჯადოებული მარცვალი გადააყარა. სიხარულის წუთები უცებ შეწყდა: ეთერს საშინელი სნეულება მოერია. ხალხი ეხმარებოდა, მაგრამ ავი ჯადო არ შორდებოდა. სასახლე დაბნეულობამ და შიშმა მოიცვა.

უშველეთ! ვინც რამე იცის, ყველამ სცადოს. ეთერი მარტო არ დატოვოთ. ასე უცებ რა დაემართა? ყველაფერი გაიღეთ, ოღონდ ტკივილი შეუმსუბუქდეს.

დრო გადიოდა და შველა არ ჩანდა. განსაცდელმა აბესალომის სიმტკიცე გატეხა. ის, ვინც ტყეში უპირობო ერთგულებას იფიცებდა, ახლა შიშმა და უძლურებამ მოიცვა. ნაცვლად იმისა, რომ ეთერის გვერდით დარჩენილიყო, მისგან დაშორება გადაწყვიტა. თავისი დაპირების სიმძიმე ვეღარ იტვირთა.

არ ვიცი, რა ვქნა... მის დახმარებას ვერ ვახერხებ. თუ ვინმეს შეუძლია მისი მოვლა და შველა, გამოჩნდეს. მე ამ განსაცდელს ვეღარ ვუმკლავდები.

მურმანი მაშინვე წინ გამოვიდა. ეთერზე ზრუნვა იკისრა და აბესალომმა ქალი მას გააყოლა. ეთერის ნება არავის უკითხავს. როგორც კი მურმანთან აღმოჩნდა, ავი ჯადო მოეხსნა. ის გამოჯანმრთელდა, მაგრამ მისთვის ეს თავისუფლება არ ყოფილა. ერთი სასახლიდან მეორეში გადავიდა, სადაც სურვილის საწინააღმდეგოდ უნდა ეცხოვრა. მურმანს თავისი გეგმა გამარჯვებად მიაჩნდა.

მურმან... ეთერი როგორ არის? მართლა გამოჯანმრთელდა? ჩემზე რამეს ამბობს? ბედნიერია იქ, სადაც წაიყვანე?

მურმანმა სიამაყით აღწერა თავისი ბროლის ციხე, ძვირფასი სამოსი და ეთერის გარშემო დაყენებული მცველები. კარს მისი ძმები დარაჯობდნენ, ქალთან კი დები და დედა იყვნენ. სიმდიდრე ბევრი იყო, მაგრამ ეთერს საკუთარი არჩევანის უფლება აკლდა. აბესალომმა მოსმენისას გაიგო, რომ გარეგნული ფუფუნება იმ ტკივილს ვერ ფარავდა, რომელიც თვითონ მიაყენა.

მე მისი ნდობა გავტეხე. ტყეში ყველაზე მძიმე დღეებშიც გვერდით დგომას დავპირდი და სწორედ მაშინ მივატოვე, როცა ყველაზე მეტად ვჭირდებოდი. ახლა ეს ფიქრი მოსვენებას აღარ მაძლევს.

ეთერის მონატრებამ და სინანულმა აბესალომი დაასუსტა. ავად გახდა, მისი მდგომარეობა კი დღითიდღე მძიმდებოდა. მურმანის მოშორება მოინდომა, რათა ეთერს შეხვედროდა. მსახური დაიბარა და უკვდავების წყლის საძებნელად გაგზავნა. მურმანმა ჯერ ცხრა დღის ვადა ითხოვა, მერე იძულებული შეიქნა, წასასვლელად მომზადებულიყო.

მურმან, შორეულ მხარეს უნდა წახვიდე და უკვდავების წყალი მოიტანო. აქ ყოფნით ჩემი ავადმყოფობა არ გაივლის. გზისთვის მოემზადე.

წასვლამდე მურმანმა დედასა და დებს ეთერის მკაცრად დარაჯობა დაავალა. თვითონ შორეულ გზას გაუდგა. ამ დროს აბესალომის და, მარეხი, ძმის გადასარჩენად ყველაფერს ცდილობდა. ექიმებსა და მკურნალებს ეძებდა, მაგრამ აბესალომს სულ სხვა შეხვედრის იმედი ჰქონდა. ბოლოს თავის დას სთხოვა, მის გვერდით დამჯდარიყო.

მარეხ, ვეღარაფერს ვაბრუნებ ისე, როგორც იყო. მაგრამ ერთი რამ მინდა: ეთერს მოვუსმინო და ვუთხრა, რომ ჩემი დანაშაული მესმის. მისი ნახვა მინდა — არა როგორც ჩემი საკუთრების, არამედ როგორც ადამიანის, ვისაც გული ვატკინე.

მარეხმა ძმასთან თეთრი მტრედის ფრთა, პური, წითელი ღვინო და შავი ყორნის ბუმბული მიიტანა. ეგონა, ნაცნობი საგნები გულს გაუთბობდა. აბესალომს კი ყველაფერმა ეთერი გაახსენა: მისი ნათელი სახე, თვალები, თმა, სიცოცხლით სავსე მზერა. არც ერთი საგანი იმ ადამიანს ვერ შეცვლიდა, ვისთან საუბარიც სურდა.

მარეხ, ეთერთან მიდი. ნუ ეტყვი, რომ ვუბრძანებ მოსვლას. ყველაფერი უამბე და არჩევანი მას დაუტოვე. თუ მოვა, მადლიერი ვიქნები. თუ ვერ მაპატიებს... ამის უფლებაც აქვს.

მარეხი გზას გაუდგა. ძმის სათქმელი გულში მიჰქონდა, მაგრამ არ იცოდა, ეთერი როგორ შეხვდებოდა. ფუფუნებით სავსე ციხიდან ხომ მხოლოდ ქალის წამოყვანა კი არ იყო საჭირო — ჯერ მისი ნდობისკენ უნდა ეპოვა გზა.

აბესალომ და ეთერი. თავი მესამე. ვარდი, ია და ეკალი. ეთერი მაღალ კოშკში ცხოვრობდა, მაგრამ იქაურ ბრწყინვალებას ვერ შეეჩვია. მისი ფანჯრიდან ტყის პატარა ზოლი ჩანდა. ხანდახან ეგონა, თეთრი არწივის ფრთას მოჰკრა თვალი. მაშინ ახსენდებოდა დრო, როცა არაფერი ებადა და მაინც თავისუფალი იყო. ერთ დღეს მსახურთა ჩურჩულიდან შეიტყო: აბესალომი მძიმედ ავად გამხდარიყო.

ავად არის? ნუთუ ასე მალე მოერია სევდა? მე კი მეგონა, ჩემი დავიწყება ადვილი აღმოჩნდა მისთვის. მაგრამ სხვისი უბედურება ჩემს ტკივილს ვერ განკურნავს. უნდა გავიგო, რა დაემართა.

დაღამებისას ეთერი კოშკიდან გამოვიდა. არც ძვირფასი სამკაული წაუღია, არც საჩუქრებით სავსე ზარდახშა. მხოლოდ თავისი ნებით გადადგმული ნაბიჯი უნდოდა. გზას უჩუმრად დაადგა და დილით აბესალომის ბაღამდე მიაღწია. დაღლილმა ვარდის ბუჩქთან ჩამოჯდომა მოინდომა. იქვე ჩაეძინა. მარეხმა ბაღში შემოსულმა სწორედ აქ იპოვა.

მარეხ... შენ ხარ? ნუ შეშინდები. სასახლეში არაფრის წასაღებად არ მოვსულვარ. მხოლოდ ამბავი მინდოდა გამეგო. მითხარი სიმართლე: როგორ არის შენი ძმა?

მარეხმა არაფერი დაუმალა. უთხრა, რომ აბესალომი თავის დანაშაულს ხედავდა და პატიებას ვეღარ ბედავდა. მერე ეთერს მდიდრული სამოსი, ცხენი და პატივით დაბრუნება შესთავაზა. უნდოდა, ყველა შეურაცხყოფა ერთბაშად გაექარწყლებინა. მაგრამ ეთერს არც სამოსი სჭირდებოდა და არც სასახლის დიდება. მისთვის ყველაზე მძიმე ის დღე იყო, როცა მის ნაცვლად სხვებმა გადაწყვიტეს, სად უნდა ეცხოვრა.

ჩემს დარდს ოქროს კაბა ვერ დაფარავს, მარეხ. და ცხენი ვერ დამაბრუნებს იმ წუთში, როცა ჩემი ხელი არ უნდა გაეშვა. მე მაშინაც იგივე ეთერი ვიყავი. ავადმყოფობა ადამიანს სიყვარულის ღირსებას არ ართმევს. ეს მინდა გაიგოს.

მარეხმა თავი დახარა. ეთერის სიტყვას არ შეჰკამათებია. მხოლოდ სთხოვა, თუ გულში ამის ძალას იპოვიდა, მის ძმას ერთხელ კიდევ შეხვედროდა. არც პატიება მოსთხოვა და არც წარსულის დავიწყება. ეთერი დიდხანს დუმდა. ბაღში ფოთლები შრიალებდა. ბოლოს წამოდგა: წასვლა თავად აირჩია, რადგან სათქმელი ჯერ კიდევ ჰქონდა.

წამოვალ. მაგრამ არა იმიტომ, რომ ყველაფერი დამავიწყდა. მივალ, რათა ერთმანეთს სიმართლე ვუთხრათ. იქნებ ადამიანმა შეცდომა ვეღარ წაშალოს, მაგრამ მისი აღიარება მაინც შეძლოს. გამიძეხი, მარეხ.

სასახლის დერეფანში მათი ფეხის ხმა გაისმა. აბესალომმა ეთერის ნაბიჯები იცნო. თვალები გაახილა და კარისკენ გაიხედა. წამით სახეზე ძველი სინათლე დაუბრუნდა. უნდოდა ეთქვა, როგორ ნანობდა ყველაფერს, მაგრამ სიტყვა ვეღარ დაასრულა. ეთერი ოთახში შევიდა. მათი შეყოვნებული შეხვედრა მეტისმეტად გვიანი აღმოჩნდა: აბესალომის სიცოცხლე სწორედ მაშინ დასრულდა. ოთახში მძიმე სიჩუმე ჩამოწვა.

აბესალომ... იმდენი სიტყვა დაგვრჩა უთქმელი. მე შენამდე გზა მოვძებნე, შენ კი აღარ შეგიძლია მომისმინო. ნეტავ ერთმანეთის მოსმენა მაშინ გვესწავლა, როცა ჯერ კიდევ დრო გვქონდა.

ძველი თქმულების დასასრული მძიმეა. ამ უბედურებამ ეთერის სიცოცხლეც შეიწირა. მათი გარდაცვალება არც ერთ შეცდომას აღარ გამოასწორებდა და არც დაკარგულ დროს დააბრუნებდა. მარეხი ორივეს გლოვობდა: ძმასაც, რომელმაც თავისი ფიცი ვერ დაიცვა, და ეთერსაც, რომელსაც ბედნიერების არჩევის საშუალება არ მისცეს. ხალხმა ისინი გვერდიგვერდ დაკრძალა. სასახლის ხმაური მიწყდა. ბაღში ისევ ისე შრიალებდა ფოთოლი, მაგრამ მის მსმენელებს აღარავინ ელოდა.

ფიცი მხოლოდ სიტყვა არ არის. თუ ხელს მომკიდებ, მაშინაც ნუ გამიშვებ, როცა გზაზე სიბნელე ჩამოწვება.

ასე ახსოვდათ ეთერის ნათქვამი მათ, ვინც მის ამბავს ჰყვებოდა. მეცხრე დღეს მურმანიც დაბრუნდა. აღარც გამარჯვება დახვდა, აღარც სიხარული. ბოროტებასთან დადებულმა გარიგებამ მასაც მოჰკითხა თავისი. მურმანის სიცოცხლეც დასრულდა და მისი საფლავი აბესალომსა და ეთერს შორის აღმოჩნდა. გაზაფხულზე ერთ საფლავზე ვარდი ამოვიდა, მეორეზე — ია. მათ შორის კი ეკალმა ამოყო თავი. როცა ყვავილები ერთმანეთისკენ გადაიხრებოდნენ, ეკალი გზას უღობავდა.

სიყვარულს თავისუფლება სჭირდება. სანდო ხელი და დროულად ნათქვამი სიმართლე. დანარჩენი — ოქროც, კოშკიც და გვირგვინიც — მის ნაცვლად ვერაფერს იტყვის.

ასე დარჩა ხალხის მეხსიერებაში აბესალომისა და ეთერის ამბავი: ორი ყვავილი და მათ შორის ამოსული ეკალი. იგი გვახსენებს, რამდენს ანგრევს შური, რამდენად მძიმეა გატეხილი ნდობა და რატომ არ უნდა გადავდოთ კეთილი სიტყვა ხვალისთვის. დასრულდა ზღაპარი აბესალომსა და ეთერზე.