ნახევარწიწილა

ნახევარწიწილა. იყო ერთი პატარა ნახევარწიწილა. ტანად სხვებზე მცირე ჩანდა, მაგრამ შრომა უყვარდა და გული დიდი ჰქონდა. ერთ დილას ნაცარს ქექავდა, როცა ფეტვის მარცვალი იპოვა. აიღო, მზეს მიუშვირა და ისე გაუხარდა, თითქოს მთელი ტომარა მარცვლეული ეპოვოს. გადაწყვიტა, მიწაში დაეთესა და საკუთარი ყანა გაეხარებინა.

პატარა მარცვალო, შენგან დიდი საქმე გამოვა! მიწას გაგიფხვიერებ, მოგრწყავ, მოგივლი. შენ გაიზარდე და ჩვენი ზამთარიც უხვი იქნება!

ნახევარწიწილამ მიწა დაამუშავა და მარცვალი დათესა. მზე ათბობდა, წვიმა რწყავდა, თვითონ კი ყოველ დილით აკითხავდა. მალე მინდორში მწვანე ღეროები აირხა. გავიდა დრო და ყანა ოქროსფრად შეიფერა. მაგრამ ერთ ღამეს იქ ბატონის ნახირი შევიდა. დილით ნახევარწიწილას მხოლოდ გადათელილი მიწა და დამტვრეული ღეროები დახვდა.

ამდენი დღე ვიშრომე... ამდენ ხანს ველოდი... ერთი მარცვალიც აღარ დაუტოვებიათ! არა, ამას ასე არ დავტოვებ. ბატონთან წავალ და ვეტყვი: რაც შენმა ნახირმა გამიფუჭა, ის ამინაზღაურე-მეთქი!

ნახევარწიწილა გზას გაუდგა. ბუჩქიდან მელია გამოძვრა, კუდი გაისწორა და ცნობისმოყვარედ მიაჩერდა. ასეთი პატარა ხარ და სად მიიჩქარიო? ნახევარწიწილა შეჩერდა. მელიას თავისი გაჭირვების ამბავი უთხრა, თან იმდენად გულწრფელად ლაპარაკობდა, რომ მისი წყენა ყოველი სიტყვიდან ჩანდა.

ნაცარში მარცვალი ვიპოვე, მიწა მოვამზადე და დავთესე. მზეს შევცქეროდი, წვიმას ველოდი, ყანას ვუვლიდი. ახლა კი ბატონის ნახირმა ყველაფერი გადაძოვა. მივდივარ, ჩემი შრომის ფასი მოვთხოვო!

მელიამ ნახევარწიწილას ამბავს დიდად არ მოუსმინა. უფრო მის შეჭმაზე ფიქრობდა. ჩაიცინა და უთხრა: ბატონთან სიარულით თავს ნუ შეიწუხებ; ახლავე ჩაგყლაპავ და შენი დარდიც დასრულდებაო. ნახევარწიწილამ თვალები დააკვესა. ამდენ გაჭირვებაზე კიდევ ასეთი სიტყვები მეტისმეტი იყო.

შენ უნდა ჩამყლაპო? ჯერ ის მკითხე, მე რას ვაპირებ! ჩემი გასაჭირი არ მეყოფა, შენც რომ მემუქრები? აბა, ახლოს მოდი და ვნახოთ!

ზღაპარში უცნაური ამბები ხდება: ნახევარწიწილამ პირი გააღო და მელია ერთიანად გადაყლაპა! მერე ვითომც არაფერი, გზა განაგრძო. ცოტა ხანში მგელი შეხვდა. მგელმა ჯერ ზემოდან დახედა, მერე გვერდიდან შემოუარა და ჰკითხა, ასე გაბრაზებული საით მიდიხარო. ნახევარწიწილამ თავისი ამბავი არც მას დაუმალა.

ჩემი ყანა გამინადგურეს. მარცვლიდან მოსავლამდე მოვიყვანე და ახლა ცარიელი მიწაღა შემრჩა. ბატონის ნახირმა გადათელა ყველაფერი. მივდივარ, პასუხი მოვთხოვო. სხვა არაფერი მინდა — მხოლოდ ის, რაც სამართლიანად მეკუთვნის.

მგელს გაეცინა: მაგ პატარა ტანით ბატონს რას მოსთხოვ? მე რომ ჩაგყლაპავ, აღარც ყანა დაგჭირდება და აღარც მარცვალიო. ნახევარწიწილამ უკან არ დაიხია. მგელი დიდად გამოიყურებოდა, მაგრამ პატარა მგზავრს მასზე ბევრად დიდი სიჯიუტე და სიმამაცე ჰქონდა.

დიდი პირი რომ გაქვს, ყველაფერი შენი არ არის! მელიამაც ეგ მითხრა და ახლა ჩემს მუცელში ზის. გინდა, შენც მის გვერდით მოხვდე?

მგელმა პასუხის გაცემა ვერ მოასწრო: ნახევარწიწილამ ისიც გადაყლაპა და ისევ გზას დაადგა. ამჯერად დათვი შემოეგება. მძიმე ნაბიჯებით მოაბიჯებდა, თითქოს ტყის ყველა ბილიკი მას ეკუთვნოდა. პატარა მგზავრს გზა გადაუღობა და ჰკითხა, სად მიდიხარ, ასე ვისზე ჯავრობო?

ვისზე და იმ ბატონზე, რომლის ნახირმაც ჩემი ყანა შეჭამა! მინდოდა, ზამთრისთვის მარცვალი მქონოდა. ახლა კი ცარიელი ხელით დავრჩი. ბატონთან უნდა მივიდე და სამართალი მოვთხოვო.

დათვმაც სხვებივით შეჭმა დაუპირა. ნახევარწიწილას მოთმინება დაელია: გააღო პირი და დათვიც მელიასა და მგელს მიუჩინა გვერდით. ასე მიდიოდა პატარა მგზავრი, მუცელში კი უკვე მთელი ტყე მიჰქონდა. ბოლოს გზაზე ზღვა გადაეღობა. ტალღები ერთმანეთს მისდევდნენ და ნაპირს ქაფით ფარავდნენ.

ზღვაო, გზა დამითმე! ბატონთან მივდივარ და საქმე მაქვს გასარჩევი. ცოტა ხნით გადაიწიე, გამატარე და მერე ისევ ისე ილივლივე.

ზღვამ ტალღა ააგორა, თითქოს სიცილით მხრები აიჩეჩა. შენს გამო როგორ გადავიწიო, ამხელა ზღვა ვარ, შენ კი ციცქნა ნახევარწიწილაო! პატარა მგზავრმა ნაპირს გახედა. ხიდი არსად ჩანდა, ნავი არსად იდგა. მან კი გზიდან გადახვევა არც ახლა მოინდომა.

თუ გზას არ მითმობ, სხვა ხერხს ვიპოვი. ჯერ მელია, მგელი და დათვი მოვათავსე... იქნებ შენთვისაც დამრჩა ადგილი!

ნახევარწიწილამ წყალი მოსვა და მთელი ზღვა ერთ ყლუპად დაიტია. გაშიშვლებულ ფსკერზე გაიარა, მეორე ნაპირზე ავიდა და ბატონის სახლს მიადგა. ჭიშკარი დიდი იყო, აივანი — მაღალი. მსახურებმა პატარა სტუმარი ძლივს შენიშნეს. მან კი შუა ეზოში დაიკავა ადგილი და ხმამაღლა გამოაცხადა თავისი სათქმელი.

თქვენს ბატონს უთხარით: მისი ნახირი ჩემს ყანაში შევიდა და მთელი მოსავალი გაანადგურა! მე ამის ასანაზღაურებლად მოვედი. პატარა რომ ვარ, ეს იმას არ ნიშნავს, ჩემი შრომა არაფრად ჩააგდოთ!

ბატონმა მოსმენა არ ისურვა. მსახურებს უბრძანა, ეს ხმაურიანი სტუმარი საქათმეში დაამწყვდიეთო. კარი მიუხურეს. ნახევარწიწილამ მუცლიდან მელია გამოუშვა. საქათმეში ერთი ალიაქოთი ატყდა; მელიამ თავისი გაიტანა და ტყეს შეაფარა თავი. ამბავი რომ მიუტანეს, ბატონი გაბრაზდა. მაგრამ ნახევარწიწილა კვლავ თავისას ითხოვდა.

დამწყვდევა პასუხი არ არის! მე ჩხუბისთვის არ მოვსულვარ. ჩემი ყანა გამიფუჭე და ზარალი უნდა ამინაზღაურო. ჯერ კიდევ შეგიძლია, მშვიდობიანად დამელაპარაკო.

ბატონმა ახლა ფარეხში შეაყვანინა. ნახევარწიწილამ მგელი გამოუშვა და იქაც ყველაფერი აირია. მგელი ტყეში გაიქცა. შემდეგ სტუმარი ნახირთან ჩაკეტეს. ამჯერად მუცლიდან დათვი გამოვიდა; გომურში ისეთი აურზაური დატრიალდა, მსახურები კარს ვეღარ ეკარებოდნენ. დათვმაც ტყეს მიაშურა. ბატონი ყოველ ახალ ბრძანებაზე უარეს მდგომარეობაში ვარდებოდა.

კმარა, ბატონო. დიდ ჭიშკარს ამოფარებული სამართალს ვერ დაემალები. რაც დამაკელი, ის დამიბრუნე. თორემ ბოლოს ეს შენი ეზოც ვეღარ დაგიცავს.

ბატონს სიჯიუტემ სძლია. ბრძანა, ეზოში ცეცხლი დაენთოთ და ნახევარწიწილა მასში ჩაეგდოთ. მსახურებმა შეშა მოიტანეს. ალი მაღლა ავარდა. მაგრამ პატარა მგზავრი არ შეშინებულა: ახსოვდა, რომ მელიის, მგლისა და დათვის შემდეგ კიდევ ერთი ძალა ჰყავდა შემონახული.

ცეცხლით მაშინებ? დაგავიწყდა, მე რამხელა გზა გამოვიარე! ზღვაო, ახლა შენი დროა — გამოდი და ეს ალი ჩააქრე!

ნახევარწიწილამ ზღვა გამოუშვა. წყალმა ცეცხლი ჩააქრო, ეზო გადაუარა და ბატონის სახლიც წალეკა. ის, ვინც სხვის პატარა ყანას არაფრად აგდებდა, საკუთარი დიდი ეზოს გადასარჩენად დარბოდა. ნახევარწიწილა კი გზას დაუბრუნდა. მისი ამბავი შორს გავრცელდა: პატარა ტანით ნუ შეაფასებ იმას, ვისაც დიდი გული აქვსო. ჭირი იქა, ლხინი აქა. ქატო იქა, ფქვილი აქა.