ასფურცელა

ასფურცელა. ერთ ქვრივ ქალს ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი ჰყავდა. ოჯახს შორს პატარა მამული დარჩენოდა. როცა ბიჭები წამოიზარდნენ, მიწის დამუშავება დაიწყეს. დედამ ურჩია, გზაზე ხახვის ნაფცქვენი დაეყარათ, რომ დას მათთვის სადილი მიეტანა. მაგრამ ასთავიანი დევის დედამ ნიშნები სხვა ბილიკზე გადაიტანა. ქალი ძმების ნაცვლად დევის სახლს მიადგა და ტყვედ დარჩა. მის საძებნელად წასული ძმებიც იქ დაიკარგნენ.

ყველა ამბავს დასაწყისი აქვს. ჩემი კი დედის დიდი დარდიდან დაიწყო. მაშინ ჯერ არ ვიცოდი, რამდენ ადამიანს ელოდა ჩემი შინ დაბრუნება.

დედა შვილებს გლოვობდა. ერთმა მოხუცმა მისი ტკივილი გაიგო და ჯადოსნური ვაშლი მისცა. ას ნაწილად გაჭერი, ყოველდღე თითო ნაჭერი შეჭამე და შვილი შეგეძინება; ასფურცელა დაარქვიო. ასე გვიამბობს ძველი ზღაპარი. ასფურცელა დაიბადა და საოცრად სწრაფად გაიზარდა. ერთ დღეს თამაშისას შემთხვევით კოკა გატეხა. გაბრაზებულმა ქალმა უთხრა: თუ ასეთი ღონიერი ხარ, დაკარგულ და-ძმებს უშველეო.

დედი, მართლა მყავს და-ძმები? რატომ არ ვიცოდი მათ შესახებ? გთხოვ, ყველაფერი მიამბე. სიმართლეს რომ გავიგებ, უკეთ მივხვდები, როგორ უნდა დავეხმარო.

დედამ მთელი ამბავი უამბო: შორეული მამული, გზის შეცვლილი ნიშნები, დაკარგული ქალიშვილი და ორი ვაჟი, რომლებიც უკან აღარ დაბრუნდნენ. ასფურცელა მაშინვე გზისთვის მოემზადა. დედას მისი დაკარგვისაც ეშინოდა. ბიჭმა დაამშვიდა და დაჰპირდა, რომ მარტო ღონეს არ დაეყრდნობოდა. ხმალი და მშვილდი აიღო და ასთავიანი დევის სამყოფელისკენ გაემართა.

ჯერ ჩემს დას მოვუსმენ და გავიგებ, რა მოხდა. დედი, შენი რჩევა თან მიმაქვს. გონიერებას იარაღზე ნაკლებად არ გავუფრთხილდები.

დევის დედამ შორიდან მომავალი აბჯრიანი ვაჟი დაინახა და შეშფოთდა. ასფურცელა სახლში შევიდა და ახალგაზრდა ქალს თავისი ვინაობა გაუმხილა. ქალს ახალი ძმის არსებობა უკვირდა, მაგრამ დედის ამბავი რომ მოისმინა, ყველაფერი გაიგო. გადაეხვია და საფრთხის შესახებ გააფრთხილა. ასფურცელა დამალვას არ აპირებდა, თუმცა დევის ძალის გამოცდას ფრთხილად მიუდგა.

სტუმრად მოვედი და საუბარი მინდა. შენს სახლში ჩემი და ცხოვრობს, ჩემი ძმების ამბავიც აქ უნდა გავიგო. ჯერ სიმართლე მითხარი და მერე ვნახოთ, რა გზას ავირჩევთ.

დევმა ვახშმის გამზადება შესთავაზა. ეგონა, ახალ სტუმარს ადვილად დაიმორჩილებდა. მაგრამ ასფურცელამ საქმე მასზე სწრაფად მოამზადა. სუფრასთან დევმა ჰკითხა: შენთვის ძვლები დავტოვო თუ ხორციო? ასფურცელამ უპასუხა: სტუმარი ვარ და სათანადოდ გამიმასპინძლდიო. შემდეგ დევმა პატარა სასმისი შესთავაზა და საკუთარი სიდიდით თავის მოწონება სცადა. ბიჭი არც შეშინდა და არც მორჩილად დაუქნია თავი.

პატივისცემა სასმისის ზომით არ იზომება. არც სტუმარს უნდა დაუმალო კარგი ლუკმა. ერთად დავსხდეთ და ორივეს გვეყოს — ასე ვახშამი გაცილებით გემრიელია.

დევი მიხვდა, რომ ძალის ჩვენებით ვერაფერს გახდებოდა. ღამით ღალატი მოინდომა. ასფურცელამ უცნაური ხმა გაიგონა და საფრთხე დროულად შენიშნა. საწოლში მორი ჩადო, საბანი გადააფარა და თვითონ უსაფრთხო ადგილას გადავიდა. დევმა სიბნელეში სწორედ მორს დაესხა თავს. დილით კი ეზოში მშვიდად მოსეირნე ასფურცელა დაინახა და გაოცებისგან გაშეშდა.

დილა მშვიდობისა. როგორც ხედავ, კარგად დავისვენე. შენი ხრიკი აღარ გამოგადგება. ახლა დროა, მითხრა, სად არიან ჩემი ძმები.

დევმა ბრძოლა დაიწყო, მაგრამ ასფურცელამ სძლია. დამარცხებულმა საიდუმლო გაამხილა: ძმები ცოცხლები იყვნენ და ჯადოსნურ კოლოფში ჰყავდა გამომწყვდეული. ასფურცელამ ბოროტი ჯადო დაარღვია, კოლოფი გახსნა და ორივე ძმა გაათავისუფლა. ისინი მზის სინათლეს დაუბრუნდნენ. დამცველი დევის ძალაუფლება დასრულდა. და-ძმები ერთმანეთის გვერდით იდგნენ და სიხარულისგან სიტყვას ვერ პოულობდნენ.

მე ასფურცელა ვარ, თქვენი უმცროსი ძმა. დედა გელოდებათ. ბევრი რამ გვაქვს მოსაყოლი, მაგრამ ჯერ შინ წავიდეთ. ყველაზე დიდი სიხარული იქ გველის.

დედა შვილებს გამოეგება და სათითაოდ ჩაიკრა გულში. სახლში დიდი ხნის შემდეგ სიცილი გაისმა. ასფურცელა ცოტა ხანს ოჯახთან დარჩა, მერე ისევ გზას გაუდგა: საკუთარი მომავალი უნდოდა ეპოვა და ქვეყანაც ენახა. ფართო მინდორზე გზის არჩევა გაუჭირდა. მშვილდი მოზიდა, ისარი გაუშვა და იმ მხარეს წავიდა, საითაც ისარი გაფრინდა.

ისარი მიმართულებას მაჩვენებს, მაგრამ გზაზე გადაწყვეტილება მე უნდა მივიღო. თუ სადმე გაჭირვებას გადავეყრები, გვერდს არ ავუვლი.

ისარი სამი ძმა დევის სახლის წინ ჩაერჭო. დევები მის ამოღებას ცდილობდნენ, მაგრამ ძვრაც ვერ უყვეს. შეშინდნენ: თუ ისარი ასე ძლიერადაა ნასროლი, მისი პატრონი როგორი იქნებაო? და იქაურობას გაეცალნენ. ასფურცელა მივიდა, ისარი ამოიღო და სასახლეს მიადგა. იქ სამი დატყვევებული უფლისწული ქალი იპოვა. მათ საკუთარი ძმის გათავისუფლებაც სთხოვეს — იგი ცხრა კარს მიღმა ჰყავდათ ჩაკეტილი.

კარებს გავაღებთ. დღეს აქ აღარავინ უნდა დარჩეს ტყვედ. მერე თქვენ თვითონ გადაწყვეტთ, საით წახვიდეთ. თავისუფლება სწორედ არჩევანის დაბრუნებაა.

ასფურცელამ ჩაკეტილი კარები გახსნა და ახალგაზრდა უფლისწული გამოუშვა. ყველანი მის ოჯახს ესტუმრნენ. და-ძმებმა ერთმანეთი გაიცნეს, მეგობრობა სიყვარულად გადაიქცა და მათივე თანხმობით დიდი ქორწილებიც გაიმართა. დედის სახლი, რომელიც ოდესღაც დარდით იყო სავსე, ახლა ხმებითა და სიცილით აივსო. ასე გვიამბობს ზღაპარი ასფურცელაზე — ვაჟზე, რომელმაც დაკარგული ოჯახი შეკრიბა და თავისი ძალა სხვათა გასათავისუფლებლად გამოიყენა.