ცეროდენა

ცეროდენა. ერთ დილას გლეხი მინდორში ხნავდა, მისი ცოლი კი სადილს უმზადებდა. ხურჯინში მჭადი ჩააწყო, მაწონი ჩადგა და ქმრისკენ გაეშურა. გზაში უცებ წკრიალა ხმა შემოესმა. ქალი გაჩერდა და მიიხედ-მოიხედა. ირგვლივ თითქოს არავინ ჩანდა, პატარა ხმა კი ძალიან ახლოდან ეძახდა.

დედილო, მე წამოვიღებ ხურჯინს! აქა ვარ, დაბლა დაიხედე! ხელებს ხომ ხედავ? მომაწოდე და მამასთან ერთად წავიდეთ!

დედამ დაბლა დაიხედა და ცერისოდენა ბიჭი დაინახა. ისეთი პატარა იყო, ხელისგულზე თავისუფლად დაეტეოდა, მაგრამ დახმარებას დიდი კაცივით ითხოვდა. დედას გაეღიმა. ხურჯინი მისთვის მეტისმეტად მძიმე აღმოჩნდა, ამიტომ ქალმა ბარგიც თვითონ აიღო და პატარა შვილიც ფრთხილად გაიყოლა. მინდორში მისულმა ბიჭმა გუთანს მოჰკრა თვალი.

მამილო, ახლა მე დამსვი! მინდა, ვნახო, მიწას როგორ ხნავ. პატარა ვარ, მაგრამ ხელს კარგად მოვეჭიდები. ერთხელ მაინც მაცადე!

მამამ გააფრთხილა, უღელი ირყევა და ჩამოვარდებიო. ცეროდენა მაინც არ ეშვებოდა. ბოლოს მამა დათანხმდა, მაგრამ გუთანი დაიძრა თუ არა, პატარა ბიჭი ჩამოცურდა და სველ მიწაში გაუჩინარდა. მშობლებმა ყველგან ეძებეს. მის პატარა სხეულს ვერ ამჩნევდნენ, წვრილი ხმა კი მიწის ქვეშ იკარგებოდა.

აქ ვარ! ნუ წახვალთ! არ შეგეშინდეთ, ცოცხალი ვარ... ოღონდ ჯერ ვერ გამოვდივარ. რაღაც უნდა მოვიფიქრო.

ცა მოიღრუბლა და ძლიერი წვიმა წამოვიდა. წყალმა მიწა ჩამორეცხა, პატარა ორმო გახსნა და ცეროდენამ ამოსვლა შეძლო. ხელ-პირი დაიბანა და სველი ტანსაცმელი ჩამოიფერთხა. მშობლები ვეღარ დაინახა. შესცივდა, ამიტომ ვაზის ძირას პატარა კოცონი დაანთო და გვერდით მიუჯდა. უზარმაზარ სამყაროში მისი ცეცხლი ციცინათელას ჰგავდა.

ჯერ გავთბები, მერე გზას მოვძებნი. დედა და მამა შორს ვერ იქნებიან. ამხელა მინდორში ერთი პატარა ბიჭისთვის შინ მიმავალი ბილიკი აუცილებლად მოიძებნება.

ამ დროს მშიერი მგელი გამოჩნდა. ცეცხლთან მოკალათებული ცეროდენა დაინახა და გაიფიქრა, ერთი ლუკმა მაინც მერგებაო. ახლოს მივიდა და პატარა ბიჭს დააკვირდა. ბოლოს ჰკითხა: ახლა რომ შეგჭამო, რას იზამო? ცეროდენა ფეხზე წამოდგა და ხელში პატარა ჯოხი დაიჭირა.

პატარა რომ ვარ, იოლი ლუკმა არ გეგონო! უკან დაიხიე. ჩემს ჯოხს ხედავ? ჩემთვის საკმაოდ დიდია!

მგელმა პირი გააღო და ცეროდენა ჯოხიანად ჩაიყლაპა. მაგრამ ბიჭი მის გატეხილ კბილთან მოექცა და იქ გაიმაგრა ადგილი. ჯოხის ყოველი შეხება მგელს აწუხებდა. ტყის საშიში მხეცი ერთმა ცეროდენა სტუმარმა შეაჩერა. მგელმა თხოვნა დაიწყო: გამოდი, ოღონდ გამოდიო!

რომ გამოვიდე, მერე ისევ კბილებში მომიგდებ? აქედან არსად წავალ, სანამ არ დამპირდები, რომ აღარ შემჭამ. ახლა შენ უნდა მომისმინო.

მგელმა ყველაფერზე თანხმობა თქვა. თავისუფლებასაც დაჰპირდა და საჩუქარსაც: ოქროსმატყლიან ერკემალს მოგცემ, ოღონდ თავი დამანებეო. ცეროდენა დაფიქრდა. ასეთ ერკემალს ვერავინ იცნობდა ჩვეულებრივ ცხვარში; მისი მატყლი მზეზე ოქროსფრად იბრწყინებდა. ბიჭს კი შინ დასაბრუნებლად კარგი თანამგზავრი გამოუჩნდებოდა.

ჯერ პირი გააღე და მშვიდად იდექი. მეც ფრთხილად გამოვალ. პირობა არ დაგავიწყდეს — ერკემალსაც მომცემ და ჩემს გზაზე სიარულსაც აღარ დამიშლი.

მგელმა პირობა შეასრულა. მალე ცეროდენა ოქროსმატყლიან ერკემალს ბალახზე აძოვებდა და ჩალის სტვირს უკრავდა. სწორედ მაშინ ყაჩაღებმა ჩაიარეს. ეკლესიის გაძარცვა ჰქონდათ განზრახული, მაგრამ შიგ ვერ შედიოდნენ. პატარა ბიჭი რომ დაინახეს, იფიქრეს, სარკმელში შეგვეპარება და კარს შიგნიდან გაგვიღებსო.

თქვენთან წამოსვლა არ მინდა. ჩემი ერკემალი აქ მარტოა. ვინ მოუვლის? ან რატომ გჭირდებათ, კარში კი არა, სარკმელში შევძვრე?

ყაჩაღებმა ტკბილი სიტყვები არ დაიშურეს. დაუჯერებელი ჯილდო დაჰპირდნენ, ერკემალსაც ჩვენ მივხედავთო. ცეროდენა მგელს გამკლავებოდა და ეგონა, ვეღარავინ მომატყუებსო. მაგრამ ძალასთან გამკლავება და ცრუ დაპირების ამოცნობა ერთი და იგივე არ არის. ბოლოს მათი სიტყვის ნდობა გადაწყვიტა.

კარგი, ოღონდ ერკემალს არაფერი დაუშავოთ. და რაც დამპირდით, სიტყვა შეასრულეთ. ტყუილი რომ მითხრათ, ამას უყურადღებოდ არ დავტოვებ.

ცეროდენა სარკმელში შეიყვანეს და კარი გააღებინეს. ყაჩაღებმა ეკლესიიდან ნივთები გამოიტანეს. მაშინ ბიჭი მიხვდა, რა ცუდ საქმეში გაეხვა. როცა დაპირება შეახსენა, ყაჩაღებმა დასცინეს. არც წილი მისცეს და ოქროსმატყლიანი ერკემალიც წაართვეს. ცეროდენა ცარიელი დარჩა, მაგრამ გაჩუმებას არ აპირებდა.

მომატყუეთ! მაგრამ ჩემს შეცდომას არ დავმალავ. სოფელში წავალ და ყველას ვეტყვი, რაც მოხდა. სხვისი ნივთებიც უნდა დაბრუნდეს და ჩემი ერკემალიც!

ცეროდენა სოფლისკენ გაიქცა და ხალხს ყველაფერი უამბო. სოფელი ფეხზე დადგა. ყაჩაღებს დაეწივნენ, შეიპყრეს და გატაცებული ნივთები უკან დააბრუნეს. ოქროსმატყლიანი ერკემალიც უვნებელი იპოვეს. პატარა ბიჭი ხალხის წინ იდგა და ამჯერად თავს კი არ იწონებდა, გულწრფელად ნანობდა თავის შეცდომას.

ცუდ საქმეში დავეხმარე და ამის თქმა მრცხვენია. მეგონა, ყველაფერს მივხვდებოდი... შემდეგში მარტო დაპირებას აღარ დავუჯერებ. ახლა კი დედასთან და მამასთან დაბრუნება მინდა.

ცეროდენას ერკემალი დაუბრუნეს და მშობლებთან მიიყვანეს. დედამ ხელისგულზე დაისვა, მამამ კი შვებით ამოისუნთქა. მათი პატარა შვილი შინ იყო. ცეროდენა ისევ ცერისოდენა დარჩა, მაგრამ იმ დღის შემდეგ იცოდა: გამბედაობასთან ერთად გონიერებაც საჭიროა, შეცდომის გამოსასწორებლად კი სიმართლის თქმა უნდა გაბედო. ჭირი იქა, ლხინი აქა.