მიწა თავისას მოითხოვს

მიწა თავისას მოითხოვს. ერთ ქვრივ ქალს ერთადერთი ვაჟი ჰყავდა. ბიჭი იზრდებოდა და თანდათან ამჩნევდა, რომ სხვების სახლებში მამები ბრუნდებოდნენ, მის სახლში კი საღამოობით მხოლოდ დედის ნაბიჯები ისმოდა. ერთხელ ვეღარ მოითმინა და ჰკითხა, მამაჩემი სად არისო. დედამ ჩუმად უპასუხა: გარდაიცვალა, შვილო.

ანუ აღარ დაბრუნდება? რატომ? სიკვდილი რას ნიშნავს, დედა? ადამიანი რომ გვიყვარს და ველოდებით, მაინც აღარ მოდის?

დედამ აუხსნა, რომ სიცოცხლეს დასასრული აქვს და სიკვდილი ყველას ეწვევა. ბიჭს ეს პასუხი გულში ვერ ჩაეტია. რაც უფრო იზრდებოდა, მით უფრო მეტად ფიქრობდა: ნუთუ არსად არის ადგილი, სადაც ადამიანები ერთმანეთს სამუდამოდ არ კარგავენო? ბოლოს გადაწყვიტა, ასეთი ქვეყანა თვითონ მოეძებნა. დედა სთხოვდა, დარჩიო, მაგრამ ვაჟს გზა ეძახდა.

უნდა ვიპოვო ადგილი, სადაც სიკვდილი არ არის. შორსაც წავალ, თუ საჭირო გახდება. მინდა ვიცოდე, მართლა ყველგან მთავრდება თუ არა სიცოცხლე.

ბევრი ქვეყანა მოიარა. ყველგან ერთსა და იმავეს ეკითხებოდა და ყველგან ერთი პასუხი ესმოდა. უკვე ახალგაზრდა კაცი იყო, როცა ფართო მინდორზე საოცარი ირემი დაინახა. მისი რქები მაღლა, ღრუბლებისკენ იზრდებოდა. ვაჟი მიუახლოვდა. ეგონა, ასეთი არსება სამყაროს ისეთ საიდუმლოს მაინც ეცოდინებოდა, ჩვეულებრივ ადამიანებს რომ არ გაეგონათ.

ირემო, ამდენი ცა და მიწა გინახავს. ისეთი მხარე ხომ არ იცი, სადაც სიკვდილი ვერ აღწევს? სწორედ მას ვეძებ.

ირემმა უთხრა: ჩემი რქები ცას რომ მისწვდება, მაშინ დამთავრდება ჩემი სიცოცხლე. მანამდე ჩემთან დარჩი და შენც დაცული იქნებიო. ვაჟმა მაღლა აიხედა. რქების წვერიდან ცამდე ჯერ კიდევ უსაზღვრო სივრცე იყო. იქ ათასობით წელი შეიძლებოდა გასულიყო, მაგრამ მისთვის ეს მაინც დასასრულიანი დრო იყო.

მადლობელი ვარ, მაგრამ მხოლოდ დიდი ხნით ცხოვრება არ მინდა. თუ ბოლოს მაინც ყველაფერი დასრულდება, ჩემი გზა აქ ვერ შეჩერდება. მე უკვდავებას ვეძებ.

ვაჟმა მინდორი დატოვა და კლდეებს მიადგა. იქ ისეთი ღრმა ხევი იყო, მის ფსკერს თვალი ვერ სწვდებოდა. ნაპირზე ყორანი იჯდა. დღითი დღე, სულ მცირე ოდენობით, ამ უკიდეგანო ხევს ავსებდა. ვაჟმა მისი მოთმინება დაინახა და იფიქრა, იქნებ ამ არსებამ მაინც იცოდეს ჩემი ძებნის პასუხიო.

ყორანო, შენ რამდენ ხანს უნდა იცოცხლო? ამ ხევის სიღრმეს ბოლო არ უჩანს. იქნებ შენთან დრო საერთოდ არ მთავრდება?

ყორანმა უპასუხა: სანამ ხევს ბოლომდე არ ამოვავსებ, ცოცხალი ვიქნები; თუ გინდა, ჩემთან დარჩიო. ვაჟმა ისევ უარი თქვა. გზას გაჰყვა და ბოლოს ზღვის ნაპირს მიადგა. შორს რაღაც ბრწყინავდა. ახლოს მისულმა დაინახა, რომ ეს მინის სახლი იყო. შიგ მშვენიერი ქალი ცხოვრობდა — მშვიდი, ნათელი და თითქოს დროისგან ხელუხლებელი.

სიკვდილს გამოვექეცი. ქვეყნიდან ქვეყანაში დავდივარ და ვერსად ვპოულობ ადგილს, სადაც ის არ მოდის. აქაც იგივე პასუხი უნდა მოვისმინო?

ქალმა უთხრა: მე სამყაროს დასაწყისიდან აქ ვცხოვრობ. არც ვბერდები და არც სიცოცხლე მემოკლება. შენც შეგიძლია ჩემთან დარჩე, მაგრამ ადამიანისთვის უკვდავების ტარება იოლი არ არის. მიწა თავისას მოითხოვს; რაც იქ გიყვარს, ისევ თავისკენ გაგიხმობსო. ვაჟმა ქალს შეხედა და პირველად იგრძნო, რომ ძებნა შეიძლებოდა დასრულებულიყო.

დავრჩები. არსად წავალ. ამდენი გზა იმისთვის გამოვიარე, რომ ბოლოს ასეთი სახლი მეპოვა. თუ აქ დრო ვერ მოგვერევა, რაღას უნდა დავუბრუნდე?

მათ ერთად დაიწყეს ცხოვრება. მინის სახლში ყოველი დღე მშვიდად თენდებოდა. ზღვა ირხეოდა, სინათლე კედლებში იღვრებოდა, ქალი და ვაჟი კი ისევ ახალგაზრდები რჩებოდნენ. გარეთ ქვეყნები იცვლებოდა, თაობები მოდიოდა და მიდიოდა. აქ დრო ისე მსუბუქად გადიოდა, ვერავინ ამჩნევდა. ათასი წელი გავიდა. ვაჟს კი ეგონა, სულ რამდენიმე დღე ყოფილიყო.

დედაჩემი მომენატრა. ჩვენი სახლი მინდა ვნახო, ჩვენი ბილიკი... ალბათ მელოდება. ცოტახნით წავალ, დავამშვიდებ და ისევ შენთან დავბრუნდები.

ქალმა სევდიანად შეხედა. უთხრა, შენი სახლიდან გამოსვლის შემდეგ ათასი წელი გავიდა; დედაშენი და ის ადამიანები, ვისაც იცნობდი, დიდი ხანია აღარ არიანო. ვაჟს ამის დაჯერება არ შეეძლო. მის გულში დედის სახე ისეთივე ცოცხალი იყო, როგორც დამშვიდობების დღეს.

ათასი წელი? არა... ასე ვერ იქნებოდა. მე ხომ მისი ხმა ახლაც მახსოვს. მისი ხელებიც მახსოვს. თითქოს სამი თუ ოთხი დღის წინ წამოვედი. ჩემი თვალით უნდა ვნახო.

ქალმა ვეღარ შეაჩერა. სამი ვაშლი მისცა და უთხრა, შინ რომ მიხვალ, იქ შეჭამეო. ვაჟმა ვაშლები უბეში ჩაიწყო. სახლის კარი უკან მოიტოვა და ნაცნობ გზას დაადგა. ქალი ზღვასთან დარჩა. იცოდა, რომ ზოგჯერ მონატრება ყველაზე მტკიცე დაპირებაზე ძლიერი აღმოჩნდება.

დავბრუნდები. მხოლოდ ერთხელ მინდა იმ ადგილის ნახვა, საიდანაც წამოვედი. დედაჩემს თუ ვერ შევხვდები... ჩვენი სახლის კარს მაინც შევეხები.

კლდეებთან მისულმა ხევი ვეღარ იცნო: უფსკრული ამოვსებული იყო. ყორანი აღარ ცოცხლობდა. შემდეგ მინდორზე გავიდა და ირემის რქები დაინახა — ცას მისწვდომოდა. ირემის სიცოცხლეც დასრულებულიყო. ვაჟს გული შეეკუმშა. ის უზარმაზარი დრო, რომელიც მინის სახლში ვერ იგრძნო, ახლა მის თვალწინ იდგა.

მართალს ამბობდა... ყველაფერი შეცვლილა. მე უცვლელი დავრჩი, მაგრამ სამყარო არ დამლოდებია. ნუთუ მხოლოდ ჩემთვის არ გასულა ის ათასი წელი?

მშობლიურ სოფელში ნაცნობი ვერავინ იპოვა. დედის სახელს ამბობდა, მაგრამ ხალხი ვერ ცნობდა. ბოლოს ერთ მოხუცს ძველთაძველი ამბავი გაახსენდა: ასეთ ქალს ოდესღაც შვილი ჰყოლია, უკვდავების საძებნელად წასულაო. ვაჟი საკუთარ ეზოს მიადგა. სახლისგან მხოლოდ ხავსმოდებული კედლები დარჩენილიყო.

აქ ჩვენი კარი იყო... აქ დედა ჯდებოდა... ეს ადგილი ისევ მახსოვს. როგორ მოხდა, რომ ჩემში ყველაფერი ცოცხალია, აქ კი აღარაფერი დამრჩა?

ვაჟი ძველ კედელთან ჩამოჯდა და პირველი ვაშლი შეჭამა. ერთ წამში გრძელი ჭაღარა წვერი დაეშვა. მეორე ვაშლთან ერთად სხეულს ძალა გამოეცალა. დაგროვილი წლები თითქოს ერთბაშად დაეწია. იქ, სადაც ოდესღაც ბავშვი თამაშობდა, ახლა დაუძლურებული მოხუცი იჯდა. ახლოს პატარა ბიჭმა ჩაიარა.

შვილო, აქ მოდი... უბეში კიდევ ერთი ვაშლი მაქვს. ხელი ვეღარ მიმიწვდება. ამომიღე და გვერდით დამიდე.

ბიჭი დაეხმარა. მოხუცმა ბოლო ვაშლი შეჭამა და სიცოცხლე მშვიდად დასრულდა. სოფელმა უცნობი მგზავრი მიწას მიაბარა, იმ მიწას, რომლის მონატრებამაც უკან მოაბრუნა. უკვდავება იპოვა, მაგრამ მშობლიური სახლისა და დედის სიყვარული დროის მიღმა ვერ დატოვა. ასე დასრულდა მისი გრძელი გზა — იქ, საიდანაც ოდესღაც დაიწყო.