ჭინჭრაქა

ჭინჭრაქა. სამი ძმა ღარიბად ცხოვრობდა. ერთ დღეს გადაწყვიტეს, სამუშაოს საძებნელად წასულიყვნენ. უმცროსს ჭინჭრაქა ერქვა. პატარა იყო, მაგრამ მოხერხებას ვერავინ დაუწუნებდა. ხელმწიფესთან მსახურება დაიწყო. ხელმწიფემ მისი გამჭრიახობის ამბავი გაიგო და მაშინვე რთული დავალება მისცა: დევს ოქროს ხელადა აქვს, მომიტანეო.

ჯერ ვნახოთ, რა გზით მივუდგე. ერთი ნიჩაბი და წერაქვი მომეცით. დიდი დევის წინააღმდეგ დიდი ხმალი ყოველთვის საჭირო არ არის.

ჭინჭრაქა დევის სახლის ახლოს მივიდა და მიწისქვეშა გასასვლელი გათხარა. ხვრელი პირდაპირ დევის ტახტის ქვეშ გავიდა. ოქროს ხელადა იქვე იდგა. მაგრამ სახლში ოქროს ფანდურიც იყო: რასაც დაინახავდა, ხმამაღლა აცხადებდა. ჭინჭრაქამ ხელადას ხელი მოჰკიდა და ფანდურმა მაშინვე იყვირა, ქურდი მოვიდაო! ბიჭმა ხელადა დატოვა და დაიმალა.

აი, თურმე ვინ დარაჯობს! დევი კი მხოლოდ იმას ხედავს, რაც ცხვირწინ უდგას. თუ ყოველ ჯერზე ხელადა ადგილზე დახვდა, ფანდურის ხმას აღარ დაუჯერებს.

მეორედაც იგივე მოხდა. ფანდურმა დაიყვირა, დევმა გაიხედა, ხელადა ისევ ადგილზე დახვდა. გაბრაზდა: ტყუილად ნუ მაღვიძებო! მესამედ ჭინჭრაქამ ხელადა აიღო და ხვრელში გაიტანა. დევი მხოლოდ მაშინ მიხვდა ყველაფერს, როცა ბიჭი უკვე ბეწვის ხიდს გადადიოდა. დაედევნა, მაგრამ ვერ დაეწია. დაუძახა, კიდევ მოხვალო?

ვინ იცის, დევო! შეიძლება ისე მოვიდე, ყველაზე სასურველ სტუმრადაც კი მიმიღო. მანამდე კი ფანდურს ცოტა უფრო ყურადღებით მოუსმინე!

ხელმწიფემ ოქროს ხელადა მიიღო და სიხარულით ხელები მოიფშვნიტა. მალე ახალი სურვილი გაუჩნდა: ახლა ოქროს ფანდური მომიტანეო. ჭინჭრაქა ისევ მიწისქვეშა გზით შევიდა. ფანდურს ხელი მოჰკიდა და მან კვლავ განგაში ატეხა. დევმა იფიქრა, ისევ ტყუისო, და გაბრაზებულმა უთხრა: შენც და შენმა ჭინჭრაქამაც თავი დამანებეთო. ბიჭმა ფანდური წაიღო და ხიდს კვლავ მშვიდობით გასცდა.

ხმა ყოველთვის ტყუილი არ არის მხოლოდ იმიტომ, რომ მისი მოსმენა მოგბეზრდა. დევმა ეს გვიან გაიგო. ვნახოთ, ხელმწიფე მაინც თუ დაკმაყოფილდება.

ხელმწიფე არ დაკმაყოფილდა. ოქროს ნივთების შემდეგ თვით დევის მოყვანა მოინდომა. ჭინჭრაქა შეფიქრიანდა. მერე სადურგლო იარაღი მოითხოვა: ხერხი, ხელეჩო, ჩაქუჩი და შალაშინი. დევის სახლთან დურგლად გამოცხადდა. დევმა ეჭვით შეხედა, შენ ჭინჭრაქა ხომ არ ხარო? ბიჭმა უპასუხა, უბრალო ხელოსანი ვარ და კარგ ხეს ვეძებო.

კიდობანს ვაკეთებ, პატივცემულო. თქვენც თუ გჭირდებათ, სიამოვნებით გაგიმზადებთ. ოღონდ უნდა გამოვცადოთ, თქვენი ზომისა და ძალისათვის საკმარისად მტკიცე გამოვა თუ არა.

დევი დათანხმდა. პირველი კიდობანი ადვილად დაამტვრია. მეორეც ვერ გაუძლო. მესამე კი ჭინჭრაქამ ისე მტკიცედ გააკეთა, რომ დევი შიგ მოთავსდა და ვეღარაფერი დააკლო. ბიჭმა სახურავი დაახურა, ბორბლები გაუკეთა და სასახლისკენ გააგორა. შიგ მჯდომი დევი მიხვდა, რომ მოატყუეს. სთხოვა, ბეწვის ხიდზე რომ ვიქნებით, მითხარიო — ეგონა, კიდობანს შეარყევდა და ბიჭს გზიდან გადააგდებდა.

ჯერ არა, დევო, ჯერ არა... აი, ახლა შეგიძლია ირხეოდე! თუმცა ერთი რამ არ მითქვამს: ხიდი უკვე უკან დარჩა და აქ მყარი მიწაა.

დევმა იბრძოლა და ირხია, მაგრამ ვეღარაფერი გააწყო. ჭინჭრაქამ იგი სასახლეში მიიყვანა. თვითონ კიბით მაღალ კოშკზე ავიდა და კიბეც თან აიტანა. ხელმწიფემ მოუთმენლად გახსნა კიდობანი. გაბრაზებული დევი ამოხტა და ყველანი დაფრთხნენ. ხელმწიფე პირველი გაიქცა. ჭინჭრაქა კი ზემოდან უყურებდა, როგორ იქცა ხარბი ბრძანების შედეგი დიდ აურზაურად.

დევო, ჯერ დამშვიდდი! აქედან გაქცეულ ხალხს ნუ დაედევნები. თუ ჩემამდე გინდა ამოსვლა, ფიქრი მოგიწევს. მარტო ბრაზი კიბეს ვერ აგიშენებს.

დევმა მაღალი თივის ზვინის მოწყობა დაიწყო, ეგონა, კოშკს ასე მისწვდებოდა. მაგრამ ყოველ ასვლაზე ზვინი იშლებოდა და დევი თივაში ეფლობოდა. ბოლოს დაიღალა, ფუჭი გაბრაზებაც გაუნელდა და ჭინჭრაქას მოუსმინა. ბიჭმა მშვიდობიანად წასვლის პირობა ჩამოართვა. დევმა იქაურობა დატოვა. ხელმწიფემ კი დაინახა, რომ ხალხის ნდობა თავისი სიხარბით დაეკარგა.

ოქრო და ფანდური ქვეყანას ვერ მართავს. ვისაც სხვების ცხოვრება აბარია, თავისი სურვილის ფასიც უნდა ესმოდეს. ახლა საქმეებს მივხედოთ და ერთმანეთი საფრთხეში აღარ ჩავაგდოთ.

ხარბი ხელმწიფე გადადგა, ხალხმა კი ქვეყნის საქმე ჭინჭრაქას მიანდო. მან თავისი ძმები მოიყვანა და მუშაობას შეუდგა. ოქროს ფანდური ზოგჯერ ისევ ხმამაღლა იტყოდა ხოლმე სიმართლეს. ჭინჭრაქა მას აღარ აჩუმებდა: იცოდა, რომ გონიერი მმართველი უსიამოვნო ხმასაც უნდა უსმენდეს. ასე დასრულდა მოხერხებული ჭინჭრაქას ზღაპარი.