ედემის ყვავილი

ედემის ყვავილი. პირველი თავი. ყვავილი და თავშესაფარი. ერთ კაცს სამი ქალიშვილი ჰყავდა. უფროსს ისეთი სარკე ენატრებოდა, რომელიც თავისით მიუახლოვდებოდა და ჩახედვის შემდეგ ისევ მაგიდას დაუბრუნდებოდა. შუათანამ ჯადოსნური მოსახვევი ისურვა: როცა დასჭირდებოდა, მხრებზე თვითონ მოხვეოდა, მერე კი დაკეცილიყო და სკივრში ჩაწოლილიყო. მამამ ორივე სურვილი შეუსრულა. უმცროსმა, ედემ-მარიამმა, ძვირფასი ნივთის ნაცვლად ყვავილი სთხოვა.

მამილო, მე ედემის ყვავილი მომიტანე. თმაში ჩავიწნავ და ყოველ დილით მის ფერს შევხედავ. ამბობენ, ისეთი ბრწყინვალება აქვს, თითქოს პატარა მზე იმალებოდეს ფურცლებს შორის. სხვა არაფერი მინდა.

მამა დევების მხარეს გაემგზავრა. იქ ერთ მშვენიერ ბაღში გადაიპარა, ედემის ყვავილი მოწყვიტა და შინ წამოიღო. დევმა დანაკლისი მალე შენიშნა. კაცის კვალს გამოჰყვა და მის კართან დაიძახა. უფროსი დები ერთმანეთს ეუბნებოდნენ, შენ გაიხედეო. ბოლოს უმცროსი გამოვიდა. დევმა მის თმაში ბრწყინვალე ყვავილი იცნო, ხელი დასტაცა და თავის სახლში წაიყვანა. ედემ-მარიამს იქ მსახურებას აიძულებდნენ. უცხო კედლებს შორის იჯდა და სახლზე ფიქრობდა.

ერთი ყვავილი ვინატრე და მთელი ქვეყანა მომშორდა. აქ არც ჩემი დები არიან და არც მამა. მაგრამ გზები ხომ მარტო აქ მოსასვლელად არ არსებობს? უკან დასაბრუნებელი ბილიკიც უნდა ვიპოვო.

მეზობლად მოხუცი ქალი ცხოვრობდა. მას ტყვე გოგონა შეეცოდა და დახმარება გადაწყვიტა. ზღაპრული საძილე სასმელი მისცა: დევის დედას რომ ჩაეძინებოდა, გასაქცევი დრო გამოჩნდებოდა. ედემ-მარიამმა მოხუცის დახმარებით კარს თავი დააღწია. ედემის ყვავილები კალთაში ჩაილაგა და გზას დაადგა. მაგრამ დევმა გაქცევა შეიტყო და დაედევნა. წინ ეკლესია გამოჩნდა. ქალმა შიგ შეასწრო და მძიმე კარი მიხურა. დევი გარედან ბრახუნებდა, ხან ემუქრებოდა, ხან გამოსვლას სთხოვდა.

არ გაგიღებ. შენი მუქარა ამ კედლებს ვერ გამომარიდებს. აქ დავრჩები, სანამ გზა უსაფრთხო არ გახდება. თუ აქამდე მოვედი, შემდეგ ნაბიჯსაც გადავდგამ.

დევმა ვერაფერი გააწყო და ბოლოს უკან გაბრუნდა. ეკლესიაში სიჩუმე ჩამოწვა. ედემ-მარიამმა სანთლის შუქზე ახალგაზრდა ვაჟი შეამჩნია, უძრავად რომ იწვა. შეეშინდა და კედლის თახჩასთან მიიყუჟა. დაღამებისას ვაჟი წამოდგა, სანთელი აანთო და უცნობ სტუმარს გაოცებით შეხედა. ეს მეფის შვილი ალექსა იყო. ქალმა თავისი თავგადასავალი უამბო. ალექსამაც გაუმხილა მძიმე საიდუმლო: წყევლის გამო დღისით კვდებოდა, ღამით კი ისევ ცოცხლდებოდა. ასე შეხვდნენ ერთმანეთს ორი ბედდამძიმებული მგზავრი.

მეორე თავი. ედემ-მარიამი და ალექსა. ღამის საუბრებმა უცნობები ერთმანეთთან დააახლოვა. ედემ-მარიამმა ალექსას გულწრფელობა დაინახა, ალექსამ კი ქალის სიმამაცე და სითბო შეიყვარა. მათ ერთად ცხოვრება გადაწყვიტეს. დილაობით ვაჟი ისევ უძრავად წვებოდა, საღამოს კი თვალებს ახელდა. ქალი ამ უცნაურ წესს შეეჩვია, თუმცა ყოველ გათენებას მაინც შეშფოთებით ხვდებოდა.

დილით რომ გავჩუმდები, ნუ იფიქრებ, შენი ხმა აღარ მახსოვს. მზის ჩასვლისას ისევ დაგიბრუნდები. ამ წყევლაში ყველაზე მძიმე მარტოობა იყო. ახლა ღამეს იმიტომაც ველოდები, რომ შენ გელაპარაკო.

ხანი გავიდა და ედემ-მარიამი ბავშვს ელოდებოდა. ალექსამ თავის სამშობლოში გაგზავნა: მშობლების სახლთან უფრო საიმედო თავშესაფარი გექნებაო. ქალი სასახლეს მიადგა და ღამის გათევა ითხოვა. დედოფალმა უცნობი სტუმარი ვერ იცნო. მსახურებს უბრძანა, საქათმეში დაებინავებინათ. იმ ღამეს ედემ-მარიამს ოქროსქოჩრიანი ვაჟი შეეძინა. მეორე ღამით ალექსა მოვიდა და ჩუმად დაუძახა.

ედემ-მარიამო, აქა ხარ? მითხარი, როგორ ხარ, რა გვყავს შვილად? ოქროსქოჩრიანი ვაჟი? ნეტავ დილასაც შემეძლოს თქვენს გვერდით ყოფნა. შენს ხმაში დაღლილობა მესმის, მაგრამ ჩვენი შვილის ამბავმა გული გამითბო.

ალექსა ყოველ ღამე ბრუნდებოდა. ეკითხებოდა, რა გეგება, რა გაქვს საჭმელიო. ედემ-მარიამს ქვეშ ჩალა ეყარა და უბრალო მწვანილით იკვებებოდა. ვაჟს გული ეტკინა. ერთმა მოახლემ ღამის საუბარი გაიგონა და დედოფალს მოახსენა: სტუმრის ხმა თქვენს დაკარგულ შვილს ჰგავსო. დედოფალი ქალთან მივიდა და სთხოვა, მომავალ ღამეს ქმარი შინ შემოეყვანა. თვითონ კარის უკან დაიმალებოდა, იქნებ მართლა ჩემი ალექსააო.

შენი საჭმელი ნუში და ქიშმიში უნდა იყოს, ედემ-მარიამო, და არა ის მწირი ლუკმა, აქ რომ მოგცეს. შინ შემოსვლას მთხოვ? არ ვიცი, წყევლა რას გვიმზადებს. მაგრამ შენს თხოვნას როგორ ავარიდო თავი... მოვალ, ცოტა ხნით მოვალ.

ალექსა კარში შევიდა. დედამ მაშინვე იცნო, გადაეხვია და სიხარულით აკოცა. მაგრამ შეხვედრას უბედურება მოჰყვა: წყევლა გამძაფრდა და ალექსა ღამითაც აღარ გაცოცხლდა. სასახლე გლოვამ მოიცვა. ედემ-მარიამმა შვილი ხელში აიყვანა და ალექსას მშობლებს სთხოვა, ჩემს დაბრუნებამდე ნუ დაკრძალავთო. იცოდა, პასუხი მზის დედას უნდა სცოდნოდა. ბავშვი გზისთვის ფრთხილად მოაწყო, უკანასკნელად დახედა ალექსას და შორეულ გზას დაადგა.

მესამე თავი. მზის დედასთან. ედემ-მარიამი გზაზე მეგუთნეებს შეხვდა. ხარი და გუთანი ჰყავდათ, საქმეს კი ვერ ძრავდნენ. მზის დედასთან თუ მიდიხარ, ჩვენი გასაჭირიც გაიგეო, სთხოვეს. შემდეგ მეცხვარეები შემოხვდნენ: ფარას საძოვარზე ვერ ერეკებოდნენ და იმათაც პასუხის მოტანა დააბარეს. ერთ სახლში სამი და ცხოვრობდა. მათ საკუთარი ბედი აწუხებდათ და მგზავრს თავიანთი ამბავიც გაატანეს. ბოლოს ქალი უზარმაზარ ირემს მიადგა. მისი რქები თითქოს ცას ებჯინებოდა.

შორიდან მოსულო შვილო, აქამდე როგორ ამოაღწიე? ჩემი ვაჟი ახლა ქვეყანას ანათებს და შინ არ არის. შემოდი, დაისვენე. ჯერ შენი ამბავი მითხარი და მერე ერთად მოვიფიქროთ, როგორ დაგეხმარო.

ირემს ქალი რქებით აეყვანა ცაში და სანაცვლოდ თავისი სატკივრის გაგება ეთხოვა: ამხელა რქები მაწუხებს და ბალახს ვეღარ ვწვდებიო. ახლა ედემ-მარიამი მზის დედის წინ იდგა. ბავშვს გულში იკრავდა და ალექსას ამბავს უყვებოდა. მერე გზაში შეხვედრილი ადამიანებისა და ირმის თხოვნებიც გაიხსენა. მოხუცმა ყურადღებით მოუსმინა. მზის დაბრუნებამდე ქალი ჯადოსნურად ცოცხად აქცია და კარს უკან მიაყუდა, რომ სტუმარი შეუმჩნეველი დარჩენილიყო.

ნუ შეშინდები. შენს სათქმელს მე ვკითხავ. ჩემს შვილს ქვეყნიერების ამბები კარგად მოეხსენება, ოღონდ პასუხის თქმა უნდა მოვანდომო. რაც გაიგონო, დაიმახსოვრე: შინ დასაბრუნებელ გზაზე სხვებიც გელიან.

მზე დაბრუნდა და თქვა, ადამიანის სუნი მომდისო. დედამ საუბარი სხვა მხარეს წაიყვანა: მთელი დღე ქვეყანას უყურებ, მე კი არაფერს მიამბობო. ბოლოს მზე ალაპარაკდა. ერთმა უფლისწულმა ნადირობისას ვერაფერი მოინადირა და გაბრაზებულმა ისარი მზეს ესროლა. ამის გამო დღე მკვდარი უნდა ყოფილიყო, ღამე კი ცოცხალი. ახლა წყევლა უფრო დამძიმებულიყო. მაგრამ გამოსავალიც არსებობდა: მზის პირის ნაბან ჯადოსნურ წყალს ალექსას გაცოცხლება შეეძლო. ედემ-მარიამმა კარს უკან ყველაფერი გაიგონა.

მაშ, გზა ჯერ კიდევ დარჩენილა. სხვა მგზავრებზეც მიამბე: მეგუთნეები რატომ ვერ მუშაობენ? ფარა რატომ ვერ გადის საძოვარზე? იმ სამ დასა და ირემს რა უშველით? ამდენი კითხვა ერთად იმიტომ მაქვს, რომ ყველას თავისი დარდი მოაქვს.

მზემ ყველა ამბავი ახსნა. მეგუთნეებს მძიმე რკინის უღლები ხის უღლებით უნდა შეეცვალათ. მეცხვარეებს მადლობის შესაწირავი მიეტანათ და ფარა მშვიდად გაეყვანათ. სამი დის სახლიდან ბინდზე გადმოყრილი მტვერი მზეს კალთაში ეყრებოდა; ამ ჩვეულების შეცვლა ურჩია. ირემს ძველი რქების მოცვლა და მაისის წყლის დალევა უშველიდა. მზის დედამ შვილს ტაშტი მიუტანა და ხელ-პირი დააბანინა. დილას, როცა მზე ისევ ქვეყანას გაუდგა, ცოცხი ედემ-მარიამად აქცია და ჯადოსნური წყალი პატარა ჭურჭელში ჩაუსხა.

წაიღე, შვილო. ეს ჩვენი ზღაპრული მზის წყალია — ალექსას წყევლის გასატეხად. გზაში ნურც ირმს დაივიწყებ და ნურც ადამიანებს, რომლებმაც იმედი გამოგატანეს. ამხელა გზა მარტო შენი სევდით არ გაგივლია; სხვების დარდიც გულით ატარე.

ედემ-მარიამი უკან დაბრუნდა. ირემს პასუხი მიუტანა, სამ დასაც, მეცხვარეებსაც და მეგუთნეებსაც. ვისაც შეხვედროდა, ყველასთვის ჰქონდა სათქმელი. ბოლოს სასახლეს მიაღწია. ალექსას ჯადოსნური წყალი აპკურეს და ტუჩებთან მიიტანეს. ვაჟმა თვალები გაახილა. წყევლა დასრულდა: ახლა დილის მზეც აღარ ართმევდა სიცოცხლეს. ედემ-მარიამი, ალექსა და მათი ოქროსქოჩრიანი შვილი ერთად დარჩნენ. სასახლეში ქორწილი გადაიხადეს, გზაგამოვლილი ქალი კი უკვე ყველამ იცოდა — ის იყო, ვინც ბავშვით ხელში ცამდეც ავიდა და საყვარელ ადამიანს სიცოცხლე დაუბრუნა.