ქალთამზე

ქალთამზე. პირველი თავი. სარკე და ცხრა ძმა. ერთ ხელმწიფეს ასული ჰყავდა, სახელად ქალთამზე. მის სახეზე ისეთი ნათელი იდგა, ხალხს მზეს აგონებდა. დედოფალი მოულოდნელად გარდაიცვალა და გოგონა უდედოდ დარჩა. ხნის შემდეგ ხელმწიფემ სხვა ცოლი მოიყვანა. ახალი დედოფალი ლამაზი იყო, მაგრამ სხვისი სილამაზე არ ახარებდა. ჯადოსნურ სარკეში ყოველდღე იხედებოდა და კითხულობდა, ვინ არის ყველაზე მშვენიერიო. სარკე მის სილამაზესაც აღიარებდა, ბოლოს კი ქალთამზეს ახსენებდა.

დედა რომ მყავდა, ამ ოთახებში ყველაფერი სხვანაირად ჟღერდა. ახლა ზოგჯერ მგონია, ჩემი ყოფნა ვიღაცას აწუხებს. მე კი მხოლოდ ის მინდა, რომ სახლში თბილად შემომხედონ.

დედინაცვლის შური დღითი დღე იზრდებოდა. ბოლოს მეფეს მოსთხოვა, ქალთამზე სახლიდან მოეშორებინა. ხელმწიფემ მძიმე და უსამართლო გადაწყვეტილება მიიღო: ასული მოხელეებს გაატანა. მათ გოგონა შორს, ტრიალ მინდორში დატოვეს. ქალთამზემ იარა, ვიდრე ტყეში მდიდრულ სახლს არ მიადგა. კარი ღია დახვდა. ეს მაშრიყის ხელმწიფის ცხრა ვაჟის სამყოფელი იყო. ძმები სანადიროდ წასულიყვნენ. ქალთამზე შევიდა, ოთახები მიალაგა, ჭურჭელი დარეცხა, საჭმელი მოამზადა და კუთხეში დაიმალა.

ღამეს აქ გავათევ. დილით, თუ არ დამტოვებენ, ისევ გზას გავუდგები. იქნებ სუფრასთან ერთი პატარა ადგილი ჩემთვისაც მოიძებნოს. მანამდე რაც შემიძლია, იმას გავაკეთებ.

საღამოს ძმები დაბრუნდნენ. დალაგებული სახლი და თბილი საჭმელი რომ ნახეს, გაოცდნენ. მეორე დღეს სანადიროდ წასვლა მოაჩვენეს და ახლოს დაიმალნენ. ქალთამზე სამალავიდან გამოვიდა და საქმეს შეუდგა. ძმებიც მაშინ დაბრუნდნენ. გოგონას შიშით ცოცხი ხელიდან გაუვარდა. მათ დაამშვიდეს: ცხრა ძმა ვართ, და კი არ გვყავს; დარჩი ჩვენთან და ღვიძლ დასავით შეგიყვარებთო.

თუ მართლა დამტოვებთ, მარტო აღარ ვიქნები. ცხრა ძმა არასოდეს მყოლია. უცხო კარს რომ მოვადექი, ვიფიქრე, ცოტას დავისვენებ-მეთქი, ახლა კი თითქოს ჩემი სახლი ვიპოვე.

ქალთამზე ძმებთან დარჩა. ისინი სიყვარულით ეპყრობოდნენ, ახალ სამოსსა და სამკაულებს ჩუქნიდნენ, სუფრასთან მის დაჯდომას ელოდებოდნენ. გოგონას სახეზე შიში თანდათან გაქრა. ტყის სახლს სიცილი და სიმშვიდე დაუბრუნდა. ქალთამზეს ეგონა, ძველი სევდა შორს დარჩაო. მაგრამ სასახლეში ჯადოსნური სარკე ისევ სიმართლეს ამბობდა, დედინაცვალი კი მის პასუხს ვერ ეგუებოდა.

მეორე თავი. დედინაცვლის ორი ხრიკი. დედოფალმა სარკეს ისევ თავისი სილამაზის ამბავი ჰკითხა. სარკემ უპასუხა, ქალთამზე ცხრა ძმასთან ცხოვრობს და დღითი დღე მშვენდებაო. დედოფალს სახე გაუქვავდა. მას ეგონა, სახლიდან გაძევებით გოგონას კვალიც გაქრებოდა. ახლა კი საკუთარი შურისათვის ახალი გზა მოიფიქრა და ერთი ბოროტი დედაბერი მოიხმო.

მაშ, ისევ ქალთამზე? ტყეშიც ჩემი სახელი დაჩრდილა? არა, ამ პასუხს კიდევ ერთხელ აღარ მოვისმენ. მიდი იმ სახლში და ისე მოიქეცი, რომ ჩემი მეტოქე აღარ დარჩეს.

დედაბერი ტყის სახლს მიადგა და შორი გზით დაღლილ მგზავრად მოაჩვენა თავი. ქალთამზემ შეიფარა და გაუმასპინძლდა. სტუმარმა მადლობის ნიშნად ვაშლი შესთავაზა. ვაშლში ბოროტი ჯადო იყო დამალული. გოგონამ მოკბიჩა და გონება დაკარგა. დედაბერი გაიპარა. საბედნიეროდ, ძმები მალე დაბრუნდნენ. ვაშლი შენიშნეს და საფრთხეს მიხვდნენ. ზღაპრული წამლის დახმარებით ქალთამზე გამოაფხიზლეს. გოგონამ ყველაფერი უამბო. ძმებმა გააფრთხილეს, უცნობ სტუმარს ფრთხილად მოქცეოდა.

მითხარი, სარკევ, ახლა ვინ არის ყველაზე მშვენიერი? ისევ ის? როგორ გაბედა იმ დედაბერმა ჩემი მოტყუება! თუ პირველმა ვერ შეძლო, სხვას გავგზავნი. ჩემი ბრძანება შეუსრულებელი არ უნდა დარჩეს.

დედოფალმა პირველი დედაბერი გააძევა და მეორე, უფრო ცბიერი ჯადოქარი მოძებნა. ამჯერად ქალთამზეს ყურძნით მიადგნენ. ახალი სტუმარი მორიდებულად იქცეოდა, სახლის პატრონს თავს აცოდებდა და მის ნდობას ნელ-ნელა იპოვებდა. ქალთამზემ ძმების გაფრთხილება დაივიწყა. ყურძნის რამდენიმე მარცვალი შეჭამა და უძრავად დაეცა. ჯადოქარი სწრაფად გაქრა. როცა ძმები დაბრუნდნენ, საყვარელმა დამ თვალები აღარ გაახილა.

ახლა მაინც დამშვიდდება ჩემი სარკე. აღარ მინდა ამ სახლის ხსენება, არც იმ ცხრა ძმისა. რაც მითხარი, სიმართლე უნდა იყოს. ამჯერად გამარჯვებას აღარავინ წამართმევს.

ტყის სახლში დიდი მწუხარება ჩამოწვა. ძმებმა ქალთამზე წყაროსთან დაასვენეს. დილაობითა და საღამოობით მასთან მიდიოდნენ და დას დასტიროდნენ. წყარო ისევ ჩუხჩუხებდა, ხეები ისევ შრიალებდა, მაგრამ მათთვის ქვეყანა დადუმებულიყო. ერთ დღეს იმ გზაზე მაღრიბის ხელმწიფის შვილმა გამოიარა. სანადიროდ მიდიოდა. მისი ძაღლები წყაროსთან გაჩერდნენ და წკმუტუნი დაიწყეს. ამ შემთხვევას ქალთამზეს ბედის შეცვლა უნდა მოჰყოლოდა.

მესამე თავი. ჯადოსნური ბალახი. უფლისწულმა წყაროსთან ქალთამზე დაინახა. მისი სახე მშვიდი იყო, თითქოს ღრმად ეძინა. ვაჟმა გოგონა თავის სასახლეში გადაასვენა და ცალკე ოთახი გამოუყო. მერე გზას დაადგა: უნდა ეპოვა რამე, რაც მას სიცოცხლეს დაუბრუნებდა. ბევრ ქალაქსა და სოფელში იკითხა, მთებიც გადაიარა, მაგრამ პასუხს ვერსად მიაგნო.

ყველა მეუბნება, ასეთი წამალი არ არსებობსო. მაგრამ ვიდრე გზის გავლა შემიძლია, ძებნას ვერ შევწყვეტ. იქნებ პასუხი იქ იყოს, სადაც ჯერ არ მიკითხავს, ან იმ პატარა რამეში იმალებოდეს, რომელსაც გვერდით ჩავუარე.

ბოლოს დაღლილი უფლისწული ხის ძირას ჩამოჯდა და ატირდა. ფესვებიდან პაწაწინა თაგუნა გამოძვრა, აქეთ-იქით დახტოდა და ეთამაშებოდა. ვაჟი ბრაზს აჰყვა, უხეშად მოექცა და პატარა არსება უძრავად დაეცა. მაშინ სოროდან თაგვის დედა გამოვარდა. შვილის დანახვაზე შეჰკივლა და უფლისწულს უსაყვედურა. მერე ახლოს გაზრდილი ჯადოსნური ბალახი მოძებნა, თაგუნას მიადო და გააცოცხლა. ვაჟი გაოცებული უყურებდა.

ჩემი დარდი სხვას რატომ გადავაყარე? ამ პაწაწინას არაფერი დაუშავებია. შენ კი, პატარა დედაო, ის იპოვე, რასაც მე მთელ ქვეყანაში ვეძებდი. ამ ბალახს დავიმახსოვრებ და ქალთამზესთან დავბრუნდები.

უფლისწულმა ბალახი თან წაიღო და სასახლეში დაბრუნდა. ქალთამზესთან მივიდა და ზღაპრის ჯადოსნური მცენარე შეახო. გოგონამ თვალები გაახილა. პირველად ძმები მოიკითხა: სად არიან, მე აქ როგორ მოვხვდიო. ვაჟმა წყაროს ამბავი უამბო, ძებნის გზაც მოუთხრო და პატარა თაგუნის დედაც ახსენა. ქალთამზე უსმენდა, გარემოს აკვირდებოდა და ნელ-ნელა ხვდებოდა, რომ მძიმე სიზმარი დასრულებულიყო.

ჩემს სახლში ხარ, მაგრამ შენი ამბავი შენვე უნდა განაგრძო. მინდა, დარჩე ჩემთან. ჯერ ყველაფერი მიამბე, რაც გადაგხდა, და მეც უკეთ გაგიცნობ. მარტო სილამაზე კი არა, შენი ნდობაც ძვირფასია ჩემთვის.

ქალთამზეს უფლისწულიც შეუყვარდა და მათ ერთად ცხოვრება გადაწყვიტეს. ქორწილი გადაიხადეს. ახალ ოჯახში სიყვარულით ეპყრობოდნენ. წლის თავზე ოქროსქოჩრიანი ვაჟი შეეძინათ. ქალთამზეს ცხოვრებაში ისევ გაისმა ის თბილი ხმები, რომლებიც ოდესღაც ასე აკლდა. ასე დასრულდა მისი ხეტიალი: მძიმე გზის შემდეგ ახალი სახლი და საყვარელი ადამიანები იპოვა.