ხელმწიფე და გლეხის ქალი

ხელმწიფე და გლეხის ქალი. ერთ გლეხს ჭკვიანი ქალიშვილი ჰყავდა. მამა მიწას ამუშავებდა, შვილი კი ყოველ საქმეს დაკვირვებით უყურებდა. ერთხელ გლეხის სახნისს მიწაში რაღაც მაგარი მოხვდა. ამოთხარა და ოქროს როდინი აღმოჩნდა — მძიმე, მბზინავი სანაყი ჭურჭელი. სიხარულით შინ გაიქცა. გადაწყვიტა, მეფისთვის მიეტანა: ასეთი საჩუქრის სანაცვლოდ უხვად დამასაჩუქრებსო. ქალმა როდინს შეხედა და სახეზე ფიქრი დაეტყო.

მამა, სიხარულს ნუ აჰყვები ისე, რომ შედეგი არ გაითვალისწინო. როდინს სანაყიც სჭირდება. მეფემ რომ მოგთხოვოს, ისიც სად არისო, რას უპასუხებ? ნაპოვარი ნივთი მხოლოდ იმიტომ არ უნდა გასცე, რომ ვიღაც შენზე დიდ სასახლეში ცხოვრობს.

მამამ რჩევა არ გაითვალისწინა და როდინი სასახლეში წაიღო. მეფეს ოქრო მოეწონა, თუმცა მაშინვე სანაყი მოითხოვა. გლეხი უხსნიდა, მეტი არაფერი მიპოვიაო, მაგრამ არ უჯერებდნენ. გულდაწყვეტილმა ჩაილაპარაკა, ნეტავ ჩემი ქალიშვილისთვის დამეჯერებინაო. მეფე დაინტერესდა, ქალმა ეს წინასწარ როგორ გამოიცნო, და სასახლეში მოიხმო. მისი გონების გამოსაცდელად უცნაური დავალება მისცა: ხვალ ისე მოდი, არც შიშველი იყო და არც ჩვეულებრივი სამოსი გეცვას, არც ფეხით მოხვიდე, არც ცხენით და არც ეტლითო.

რთულ სიტყვებს ყოველთვის რთული პასუხი არ სჭირდება. მოვიფიქრებ გზას. ოღონდ მამაჩემის ნაპოვნს ისე ნუ განიკითხავთ, თითქოს დამნაშავე იყოს. რაც არ უპოვია, იმას ვერ მოიტანს. ჩემი გამოცდა და მისი სიმართლე ერთმანეთში არ აურიოთ.

მეორე დილით ქალმა ტანზე ხშირი ბადე მოიხვია და ვირზე შემჯდარი მივიდა სასახლესთან. არც დაუფარავი იყო და არც ჩვეულებრივი ტანსაცმელი ეცვა; არც ფეხით მოსულიყო, არც ცხენით და არც ეტლით. მეფე პასუხმა გააოცა. როდინი გლეხს დაუბრუნა და ქალის აზრის მოსმენა დაიწყო. დროთა განმავლობაში ერთმანეთი უკეთ გაიცნეს და ორივეს სურვილით დაქორწინდნენ. დედოფლის გამჭრიახობაზე მთელი სამეფო ლაპარაკობდა. თუმცა მეფეს ჯერ კიდევ უჭირდა საკუთარი შეცდომის აღიარება.

გონება მხოლოდ გამოცანების ამოსახსნელად არ გვჭირდება. როცა ვინმე სამართალს ითხოვს, ჯერ უნდა მოვუსმინოთ. თანამდებობა ადამიანს შეცდომისგან არ იცავს. ხანდახან ყველაზე უბრალო შეკითხვა გვაჩვენებს იმას, რასაც დიდხანს ვერ ვხედავდით.

ერთ ღამეს ქალაქთან მწყემსები გაჩერდნენ. ერთის ფაშატს კვიცი შეეძინა. მეორემ კვიცი მოიპარა და თავის ხარს მიაბა. დილით ამტკიცებდა, ჩემს ხარს ეკუთვნისო. დავა მეფემდე მივიდა. მეფემ დაუფიქრებლად თქვა: რაკი ხართან იპოვეს, მისი იქნებაო. ცხენის პატრონი ატირებული გამოდიოდა სასახლიდან, როცა დედოფალი შეხვდა. ყველაფერი უამბო. ქალმა მოუსმინა და ისეთი ხერხი მოიფიქრა, რომელიც უსამართლობის აბსურდს ყველას დაანახვებდა.

ბადე მოიტანე და სასახლის მშრალ ეზოში თევზის დაჭერა სცადე. მეფე აუცილებლად შეგეკითხება, მიწაზე თევზს როგორ იჭერო. მაშინ უთხარი: თუ ეს შეუძლებელია, ხარს კვიცი როგორ უნდა შესძენოდა? ნუ გაბრაზდები და ნუ იყვირებ. მშვიდი შეკითხვა ამჯერად ხმაურზე უკეთ გამოგადგება.

მწყემსი ასეც მოიქცა. მეფე მიხვდა შეცდომას და კვიცი ნამდვილ პატრონს დაუბრუნა. მაგრამ იმის ნაცვლად, რომ დედოფლისთვის მადლობა ეთქვა, წყენა ჩაიდო გულში: ჩემს შეცდომას სხვებს აჩვენებსო. ერთ საღამოს განრისხებულმა განშორება მოინდომა. ქალს უთხრა, წადი და სასახლიდან რაც ყველაზე ძვირფასია შენთვის, ის წაიღეო. დედოფალმა საერთო ვახშამი შესთავაზა. დაღლილ მეფეს სუფრის შემდეგ ჩაეძინა. ქალმა მსახურების დახმარებით ფრთხილად მიიყვანა მამის სახლში. დილით მეფემ უცხო ჭერი დაინახა და გაოცებულმა იკითხა, აქ როგორ მოვხვდიო.

შენ მითხარი, რაც ყველაზე ძვირფასია, ის წაიღეო. ჩემთვის ძვირფასი შენ იყავი და ამიტომ წამოგიყვანე. მაგრამ სიყვარული იმას არ ნიშნავს, რომ უსამართლობაზე ჩუმად უნდა ვიყო. თუ ერთად დავბრუნდებით, ერთმანეთის სიმართლის მოსმენაც უნდა შევძლოთ.

მეფე დიდხანს გაჩუმდა. მერე მიხვდა, რომ ცოლის გონიერება მისი მტერი კი არა, დახმარება იყო. ბოდიში მოუხადა და შერიგება სთხოვა. დედოფალმა თანხმობა თქვა, ოღონდ მომავალში უბრალო ხალხის ხმაც ყურადღებით მოესმინათ. საღამოს ერთად დაბრუნდნენ სასახლეში. ოქროს როდინი კი გლეხის სახლში დარჩა, როგორც იმ ამბის დასაწყისი. მბზინავი ნივთი ბევრი იყო მეფის საგანძურში, მაგრამ იმ დღიდან გონივრულ სიტყვას ოქროზე ნაკლებად აღარ აფასებდა.