ხუთკუნჭულა

ხუთკუნჭულა. ცხრა ძმა ცხოვრობდა ერთ ღარიბ ოჯახში. ხშირად იმდენი პურიც არ ჰქონდათ, რომ ყველანი დანაყრებულიყვნენ. ყველაზე უმცროსი პატარა ტანის, მაგრამ მახვილი გონების პატრონი იყო. სადაც სხვები გამოსავალს ვერ ხედავდნენ, ის ხერხს მოიფიქრებდა. ამიტომ ხუთკუნჭულას ეძახდნენ. ერთ დღეს ძმები შეკრიბა და უთხრა:

სახლში ჯდომით ვერაფერს შევცვლით. წავიდეთ, სამუშაო მოვძებნოთ. ცხრა ძმა ერთად ბევრ საქმეს გავაკეთებთ.

ძმებმა ცოტაოდენი ბარგი აიკიდეს და გზას გაუდგნენ. უცხო მხარეში დევი შემოხვდათ. რომ გაიგო, სამუშაოს ეძებდნენ, თავისთან წაიყვანა. დევს დიდი სასახლე, ბევრი საქონელი და ცხრა ქალიშვილი ჰყავდა. საღამოს სტუმრებს უხვი სუფრა გაუშალა. ხუთკუნჭულამ სწრაფად ივახშმა და სასახლე დაათვალიერა. ერთ ოთახში დევის უმცროს ქალიშვილს შეხვდა. გოგონას გაუკვირდა: ადამიანი ჩვენს სახლში საიდან მოხვდიო?

მე ხუთკუნჭულა ვარ. რვა ძმასთან ერთად სამუშაოს ვეძებ. მამაშენმა მიგვიპატიჟა და დაგვპირდა, ჩემთან საქმეს გამოგინახავთო.

გოგონამ კარი მიხურა და ჩუმად უთხრა: მამაჩემი ცუდს გიპირებთ. ღამით, როცა დაგეძინებათ, შეგჭამთო. ხუთკუნჭულა შეძრწუნდა. გოგონას კი მისი მოხერხება და სიმამაცე მოეწონა. სთხოვა, თუ აქედან თავს დააღწევ, ნუ დამივიწყებ, დაბრუნდი და ერთად ვიცხოვროთო.

არ დაგივიწყებ. ახლა კი მასწავლე, ძმები როგორ გადავარჩინო. ჩვენს სიცოცხლეს შენ გენდობი.

გოგონამ ყველაფერი აუხსნა. ძმები დიდ დარბაზში დააწვინეს, დევი კი კართან მოკალათდა, რომ ვერავინ გასცლოდა. დაღლილებს მალე ჩაეძინათ. მხოლოდ ხუთკუნჭულა ფხიზლობდა. შუაღამისას დევმა თავი ასწია: ყველას გძინავთ? ხუთკუნჭულა გამოეხმაურა, მე მღვიძავსო. დევმა ჰკითხა: რა არ გაძინებს?

ბატები ისე ყიყინებენ, თვალს ვერ ვხუჭავ. ეგენი თუ გაჩუმდებიან, ალბათ მეც დავიძინებ.

დევი წამოხტა, ბატებთან გავიდა და ყველა გადაყლაპა. დაბრუნდა, დაწვა და ცოტა ხანში ისევ იკითხა, გძინავთო? ხუთკუნჭულა კვლავ ფხიზლად იყო. დევმა წარბები შეჭმუხნა: ახლა რაღა გაწუხებს?

ძროხების ფშვინვა მესმის. ასეთი ხმაურის დროს როგორ დავიძინო?

დევი ძროხებს დაერია და ისინიც შეჭამა. ისევ კართან დაბრუნდა. ეგონა, ახლა მაინც სიჩუმე იქნებაო. მაგრამ ხუთკუნჭულა მესამედაც გამოეხმაურა. დევს მოთმინება ეწურებოდა: ახლა რაღა ხმა გესმის?

მინდორში ცხენები ჭიხვინებენ. მათი ხმა სულ აქამდე აღწევს.

როგორც კი დევი ცხენებისკენ გაიქცა, ხუთკუნჭულამ ძმები გააღვიძა. გოგონამ დების ტანსაცმელი მოუტანა, რომ გაქცეულები შორიდან ვერ ეცნოთ, და ყველა სასახლიდან გააპარა. დევი დაბრუნდა, ცარიელი დარბაზი დაინახა და უკან დაედევნა. ძმებმა სასაზღვრო მდინარის ხიდს გადაასწრეს. იქ სხვა ხელმწიფის მიწა იწყებოდა და დევი ვეღარ გადადიოდა. გაღმა ნაპირიდან გაცეცხლებული ყვიროდა. ხუთკუნჭულამ კი დაუძახა:

ამჯერად ვეღარ მოგვწვდები! ხიდს გადავასწარით და ცხრა ძმაც ცოცხლები ვართ!

ძმები მეზობელ ხელმწიფეს დაუდგნენ მსახურებად. ხუთკუნჭულა საქმეს გულმოდგინედ აკეთებდა და ხელმწიფის ნდობა მოიპოვა. ვეზირებს ეს შეშურდათ. გადაწყვიტეს, ისეთ საქმეზე გაგზავნონ, საიდანაც ვერ დაბრუნდებაო. ხელმწიფეს დევის გულთმისანი თხის მოყვანა ურჩიეს. ხუთკუნჭულას უბრძანეს, თხა სასახლეში მოიყვანე, თორემ დაგსჯითო. სხვა გზა არ ჰქონდა. დევის სახლს ჩუმად მიადგა და თავის კეთილ დამხმარეს მიაკითხა.

დავბრუნდი, როგორც შეგპირდი. ოღონდ ისევ გასაჭირში ვარ. ხელმწიფეს მამაშენის გულთმისანი თხა უნდა... როგორ მოვახერხო მისი წაყვანა?

გოგონამ ხუთკუნჭულა ოთახში დამალა და ხერხი ასწავლა. როცა თხა გომურში დააბრუნეს, ხუთკუნჭულამ თავი წამით გამოყო. გულთმისანმა თხამ მაშინვე მისი სახელის კიკინი ატეხა. დევმა მთელი სასახლე გადაჩხრიკა, მაგრამ ვერ იპოვა. საკუთარ ქალიშვილზე ეჭვიც არ მიუტანია. გაბრაზებულმა თხა გარეთ გააგდო. ხუთკუნჭულამ დრო იხელთა, თხა წაიყვანა და ხელმწიფეს მიუყვანა. ვეზირებმა ახლა ჯადოსნური ხალიჩა მოითხოვეს.

თხა მოვიყვანე და ახლა ხალიჩაც მოუნდათ. ეტყობა, ამ დავალებებს დასასრული არ ექნება. მაგრამ უკან დახევას მაინც არ ვაპირებ.

გოგონამ ისევ უშველა. ხუთკუნჭულამ ხალიჩის ქვედა მხარეს ნემსები გაუყარა. დევი ზედ დაჯდა და მაშინვე წამოხტა. საითაც გადაჯდებოდა, ყველგან ჩხვლეტდა. ბოლოს მოთმინება დაკარგა და ხალიჩა ფანჯრიდან მოისროლა. ხუთკუნჭულამ აიღო, ნემსები მოაცილა და სასახლეში მიიტანა. ვეზირები უფრო გაბრაზდნენ. ხელმწიფეს უთხრეს: თხა და ხალიჩა ხომ მოგართვა, ახლა მათი პატრონიც მსახურად მოგიყვანოსო. ხელმწიფემ ეს რჩევაც მიიღო.

ახლა თვით დევის მიყვანას მთხოვენ... მარტო მას როგორ მოვერევი? შენს მამას ვეღარ მოვატყუებ-მეთქი, ვფიქრობ.

გოგონა დაფიქრდა. მერე ხელოსნის ტანსაცმელი და სადურგლო იარაღები მოუტანა. ხუთკუნჭულამ გადაიცვა და ტყეში დევს დაუხვდა. დევმა ვერ იცნო. ვინ ხარ, ჩემს ტყეში რას აკეთებო, ჰკითხა.

დურგალი ვარ. ისეთ მტკიცე კიდობანს ვაკეთებ, შენისთანა ძლიერიც რომ შიგ ჩაჯდეს, ვერც ერთ ფიცარს ვერ გააძრობს.

დევს ეს არ დაუჯერებია. უბრძანა, გააკეთე და მე თვითონ გამოვცდიო. ხუთკუნჭულამ დიდი კიდობანი შეკრა. დევი შიგ ჩაჯდა და ფიცრებს მიაწვა. სანამ ძალას სინჯავდა, ხუთკუნჭულამ სახურავი დაახურა და დაამაგრა. შიგნიდან დევის ხმა გაისმა: რას აკეთებ? თავს რატომ მაფარებ?

რომ არ გადმოვარდე! ახლა ზურგზე მოგიკიდებ და წაგიყვან. შენ სიარულით თავს ნუ შეიწუხებ.

დევს გაუხარდა და გაჩუმდა. ხუთკუნჭულამ კიდობანი ხელმწიფის ეზოში მიიტანა. თვითონ კი დიდ ჭადარზე ავიდა და თან მარილის მძიმე ლოდი აიყოლა. როცა ხელმწიფემ და ვეზირებმა კიდობანი გახსნეს, განრისხებული დევი ამოხტა. მათ თავს დაატყდა და ხარბი სამეფო კარის ამბავიც იქ დასრულდა. შემდეგ ხუთკუნჭულას დაუწყო ძებნა. ბოლოს ხის კენწეროზე დაინახა. დაუყვირა, მანდ როგორ ახვედიო?

ამ ლოდმა ამომაფრინა! შენ ხის ძირას დაწექი, ჩამოგიგდებ და ნახავ, როგორ მაღლა აგიყვანს.

დევმა ამჯერადაც დაუჯერა. ხუთკუნჭულამ ლოდი ჩამოაგდო და ბოროტ დევსაც ბოლო მოეღო. ხალხმა სამეფო ხუთკუნჭულას ჩააბარა. მან თავისი სიტყვა შეასრულა: კეთილი გოგონა მოიყვანა და გვერდით დაისვა. ძმებსაც დაეხმარა, დევის სიმდიდრე გაუნაწილა და ყველას მშვიდი ცხოვრება მოუწყო. ასე გაიტანეს თავი ცხრა ძმამ — გონიერებით, ერთგულებითა და დროულად გამოწვდილი დახმარების ხელით. ჭირი იქა, ლხინი აქა. ქატო იქა, ფქვილი აქა.