მოხერხებული მებაღე

მოხერხებული მებაღე. მეფემ ერთხელ უბრალო სამოსი ჩაიცვა და სასახლის კარს უხმაუროდ გასცდა. უნდოდა, საკუთარი თვალით ენახა, როგორ ცხოვრობდნენ მისი ქვეშევრდომები. დიდ გზას მტვრიანი ბილიკი ჩამოშორდა და პატარა ბაღამდე მიიყვანა. იქ მებაღე ხეს ნაზად უსწორებდა ტოტს. უცნობმა მგზავრმა მოიკითხა და ჰკითხა, ამდენი შრომისთვის რამდენს გიხდიანო. ათ მონეტასო, უპასუხა მებაღემ. მეფეს გაუკვირდა: ამ თანხას როგორ ანაწილებ, რომ ოჯახსაც ეყოს და ბაღიც ასე ლამაზად გქონდესო?

ჩემი ფული ხუთ გზას მიჰყვება. ორი მონეტა დღევანდელ სუფრაზე მიდის. ორით ძველ ვალს ვაბრუნებ. ორს მომავლისთვის ვასესხებ. ორს ღია ფანჯრიდან ვუშვებ. ბოლო ორს კი ისეთ დღეს ვუნახავ, რომელსაც ჯერ არ ვიცნობ. ასე თითოეულ მონეტას თავისი საქმე აქვს.

მეფე დაფიქრდა. მებაღეს ფული კი არა, გამოცანა დაენაწილებინა! წასვლის წინ უთხრა: ამ სიტყვების აზრი არავის აუხსნა, სანამ ჩემს სახეს ხელახლა არ დაინახავო. მებაღე დათანხმდა. სასახლეში დაბრუნებულმა მეფემ ვეზირებს გამოცანა გადასცა. ვნახოთ, თქვენი სიბრძნე უბრალო ოჯახის ცხოვრებაშიც თუ გამოგადგებათო, უთხრა. ვეზირებმა წიგნები გადაშალეს, რიცხვები შეკრიბეს და გამოაკლეს, მაგრამ ფანჯრიდან გაფრენილმა მონეტებმა სულ აურიათ ფიქრი. ბოლოს ხალხში გავიდნენ და სწორედ იმ ბაღს მიადგნენ. მებაღეს თავიანთი გასაჭირი უამბეს.

ჯერ ერთი მონეტა მაჩვენეთ. შეიძლება, თქვენი პასუხი ზედვე აღმოჩნდეს. აი, ეს გამოდგება. ცოტა ხანს კარგად დავაკვირდები... ჰო, ახლა შეგვიძლია ვისაუბროთ. გამოცანა რთული მხოლოდ მანამდეა, სანამ ფულის უკან ადამიანებს ვერ დაინახავ.

ვეზირმა მონეტა გაუწოდა. მასზე მეფის სახე იყო ამოტვიფრული. მებაღემ უცნობი მგზავრი მაშინვე იცნო და გულში გაეღიმა: დანაპირებს აღარ არღვევდა, რადგან მეფის სახეს მართლაც კვლავ ხედავდა. მონეტა ხელში დაიტოვა და ხუთი გზის ახსნა დაიწყო. ვეზირები ისე ყურადღებით უსმენდნენ, თითქოს ბაღის უბრალო სკამი იმ წუთას ყველაზე დიდი სასწავლებელი გამხდარიყო.

პირველი ორი მონეტა დღევანდელი პური და სახლის საჭიროებაა. ძველ ვალს მშობლების მოვლით ვაბრუნებ: თავის დროზე მათ გამზარდეს და მხარში მედგნენ. მომავლისთვის შვილების სწავლასა და ზრდაში ვდებ ფულს. სესხს ვეძახი, თუმცა მონეტების დაბრუნებას კი არა, სიკეთის გაგრძელებას ველოდები. ფანჯრიდან გაშვებული ორი მონეტა მათ ხმარდება, ვისაც დახმარება სჭირდება. უკან არაფერს ვითხოვ — სიკეთე გარეთ გავუშვი და მორჩა. დანარჩენს კი მოულოდნელი გასაჭირისთვის ვინახავ. ხომ ხედავთ, აქ არც ფული მიფრინავს ქარში და არც ვალი მაწევს აუტანელი.

ვეზირები სასახლეში გახარებულნი დაბრუნდნენ და ყველაფერი ახსნეს. მეფე მაშინვე მიხვდა, პასუხი ბაღიდან ჰქონდათ წამოღებული. მებაღე დაიბარა და ჰკითხა: ჩვენი პირობა ხომ გახსოვდა? ჩემს სახეს ხელახლა რომ დაინახავდი, მხოლოდ მაშინ უნდა გეპასუხაო. მებაღე არ დაბნეულა. ჯიბიდან ვეზირის მონეტა ამოიღო, სინათლეს შეუშვირა და მეფეს გაუწოდა.

სწორედ ასე მოვიქეცი, მეფევ. შეხედე — შენი სახე აქ არის. სანამ ვეზირებს პასუხს გავცემდი, მას კარგად დავაკვირდი. შენ სიტყვა შემირჩიე, მე კი სიტყვა ზუსტად შევასრულე. სახის ნახვა მითხარი; სასახლის კარის გადმობიჯება არ გითქვამს.

მეფეს გაეცინა. მებაღეს მოხერხებაც მოეწონა და ისიც, რომ საკუთარი დანაპირები არ დაერღვია. ბაღის გასაუმჯობესებლად საჩუქარი მისცა და ვეზირებს უთხრა, სიბრძნე მხოლოდ ჩვენს დარბაზებში ნუ გეგულებათო. მებაღე შინ დაბრუნდა. ხეებს ისევ ძველებურად უვლიდა, მონეტებს ისევ ხუთ საქმეს უნაწილებდა და ვინც რჩევისთვის მიაკითხავდა, ჯერ წყალს შესთავაზებდა, მერე ჩრდილში დასვამდა. კარგი აზრი, ამბობდა, ბაღის მცენარეს ჰგავს: მოთმინება უნდა, მზეც და სხვისი გაგონებაც.