ზღაპარი მზეჭაბუკისა

ზღაპარი მზეჭაბუკისა. პირველი თავი. წყაროს გათავისუფლება. ერთი ღარიბი ქალი შვილთან ერთად სოფლის განაპირას ცხოვრობდა. ბიჭი გაიზარდა, ღონე მოემატა და გულში სხვისი გასაჭირის მიმართ სითბო შეინარჩუნა. მათ მხარეს სამთავიანი დევი შეეჩვია. ბოლოს წყაროსაც დაეპატრონა და სოფელს წყალი აღარ მიუშვა. ხალხი უკანასკნელ წვეთებს პატარა ჭურჭლით ინაწილებდა. ერთ დილას ჭაბუკმა დაინახა, როგორ ცდილობდა დედა კედლიდან ძველი აბჯრის ჩამოხსნას. მიხვდა, ქალს წყაროსკენ წასვლა გადაეწყვიტა.

დედა, ეგ მძიმე აბჯარი მარტო არ ჩამოხსნა. მითხარი, რა მოხდა. თუ სოფელი უწყლოდ დარჩა, ჩემი ძალა რისთვის მჭირდება? შენი შიში მესმის, მაგრამ გულხელდაკრეფილიც ვერ დავრჩები. ფრთხილად მოვემზადები და წყაროსკენ წავალ.

მამის ძველი აბჯარი ვაჟს აღარ მოერგო. მჭედელმა ახალი, გამძლე საჭურველი გამოუჭედა. ჭაბუკი წყაროსთან მივიდა და ცარიელი კოკა დადგა. მალე მიწის ბაგაბუგი გაისმა. სამთავიანი დევი გამოჩნდა და წყლის აღება აუკრძალა. ჭაბუკმა არ დაიხია. მძიმე ჭიდილში დევი მიწაზე დასცა, იარაღი ჩამოართვა და წყაროს მოსცილა. სოფელს გზა გაეხსნა. ხალხი ჭურჭლით მოვიდა, ბავშვებმა ნაკადულს ხელები შეუშვირეს, დედამ კი შვილი ჩაიხუტა. წყლის ჩხრიალი იმ დღეს ყველასთვის გამარჯვების ხმა იყო.

წყალი ყველასია — მასზე დევიც ვერ იბატონებს და ვერც სხვა ვინმე. ახლა მინდა გავიგო, ჩვენს მთებს იქით როგორ ცხოვრობენ. იქნებ კიდევ ვინმეს სჭირდება დახმარება. გზაზე წავალ, დედა, მაგრამ შენი სახლისკენ დაბრუნების გზა მუდამ მემახსოვრება.

მოგზაურმა მთა გადაიარა და გადამწვარ მინდორში გავიდა. მიწას ღრმა ნაპრალები გასდევდა. იქ ერთი მოხუცი იჯდა. უთხრა, ღრუბელთბატონი წვიმას გვიმალავს, მოსავალი დაიღუპა და ჩემი შვილიშვილიც ცაში წაიყვანაო. ჭაბუკმა მისი დახმარება გადაწყვიტა. მოხუცს თავლაში გამხდარი ცხენი ჰყავდა და მგზავრს ის შესთავაზა. ცხენმა მოულოდნელად ადამიანური ხმით სთხოვა: რამდენიმე დღე დამასვენე და მაჭამე, მერე გზაში გამოგადგებიო. ჭაბუკმა თბილად გადაუსვა ხელი და კარგი საძოვარი მოუძებნა.

ჯერ შენ უნდა მოძლიერდე. გზა არ გაიქცევა. წყალიც გექნება და ბალახიც, მე კი შენ გვერდით დავრჩები. დახმარების თხოვნამდე მეგობარს ძალა უნდა დაუბრუნო. როცა მზად იქნები, მაშინ წავიდეთ.

სამი დღის შემდეგ ცხენი გამართული დაბრუნდა, თუმცა კიდევ დასვენება ითხოვა. მეოთხე დილას მის ფაფარს ვარსკვლავებივით ეციმციმებოდა შუქი. უბრალო ცხენი ჯადოსნური რაში აღმოჩნდა. ჭაბუკი ზურგზე შეისვა და ღრუბლებისკენ აიჭრა. ქვევით მინდორი დაპატარავდა, მთები ლურჯ ხაზად იქცა, წინ კი ჰაერში დაკიდებული მრგვალი კოშკი გამოჩნდა. იქ ღრუბელთბატონის ტყვე ელოდათ.

მეორე თავი. სინათლე ღრუბლების მიღმა. რაშმა ჭაბუკი ღრუბლებში დაკიდებულ კოშკთან ჩამოსვა. კედელს შემოუარა, მაგრამ კარი ვერსად იპოვა. ბოლოს ქვის ფიცარი გასწია და შიგნით შეაბიჯა. კოშკში ახალგაზრდა ქალი იჯდა. შორეული ჭექის ხმას უსმენდა და ხელში მანდილის კიდეს იკეცავდა. სტუმრის დანახვა გაუხარდა, თუმცა მაშინვე გააფრთხილა — ღრუბელთბატონი ბრუნდება, აქ დარჩენა საშიშიაო.

შენს მოსვლას ვერც კი ველოდი. ქვემოთ პაპაჩემი მარტოა და მთელი სოფელი წვიმას ელის. ღრუბელთბატონი სიბნელეს აფარებს ყველაფერს. ასე ვერ დაინახავ, საიდან მოგიახლოვდება. მაგრამ ერთი რამ მაქვს, რაც შესაძლოა ორივეს დაგვეხმაროს.

ცამ დაიგრგვინა. სეტყვის მარცვლები კოშკის კედლებს შეეხეთქა და ირგვლივ ჩამობნელდა. ქალმა მანდილი მოიხსნა. ოქროს ნაწნავები მხრებზე ჩამოეშალა და ოთახი თბილი ნათებით აივსო. ჭაბუკმა გზა დაინახა. ღრუბელთბატონი მუქი ღრუბლის კიდიდან გამოჩნდა და ელვას ჰაერში ატრიალებდა. ეგონა, კიდევ ერთხელ დაიმალებოდა საკუთარ სიბნელეში, მაგრამ ქალის თმა სინათლეს არ კარგავდა.

მარცხნივ არის, კედლის ჩრდილთან! მე სინათლეს მოგაშველებ. მარტო არ იბრძვი. როცა ღრუბელს ჩამოგაფარებს, ჩემს ხმას მოჰყევი. მისი სიბნელე გვაშინებდა, მაგრამ ახლა გზას ვხედავთ.

ჭაბუკმა ღრუბელთბატონს გზა გადაუჭრა. ყოველი ჩაბნელებისას ქალი მის ნაბიჯებს ანათებდა. დიდხანს გაგრძელდა ბრძოლა, ბოლოს კი მრისხანე ბატონს ძალა გამოელია. მისმა ჯადომ ვეღარ შეკრა ღრუბლები. კოშკის კედლებიც ბურუსივით დაიშალა. რაში ახლოს მოფრინდა, ორივე მგზავრი ზურგზე შეისვა და უსაფრთხო ჰაერში გაიჭრა. ღრუბლები გაიფანტა. მზემ გამოანათა და ჭაბუკს თითქოს ღიმილით მიმართა: ამიერიდან მზეჭაბუკს დაგიძახებენო.

შეხედე, ქვევით წვიმა დაიწყო. ჩვენს მინდორს წყალი უბრუნდება! ახლა პაპასთან წამიყვანე — უნდა იცოდეს, რომ ცოცხალი და თავისუფალი ვარ. შენ კი ახალი სახელი ძალიან გიხდება. ოღონდ დღევანდელი სინათლე ორივემ ერთად ვიპოვეთ.

რაში მინდორში დაეშვა. მოხუცი შვილიშვილს მოეხვია. წვიმა დამსკდარ მიწაში იკარგებოდა და ჰაერს სველი ბალახის სურნელი ედებოდა. მზეჭაბუკმა დედასაც მიაკითხა და მთელი ამბავი უამბო. მერე ხშირად ხვდებოდა ოქროსნაწნავებიან ქალს. ერთმანეთი გაიცნეს, მეგობრობა შეუყვარდათ და როცა ორივემ ისურვა, ქორწილიც გადაიხადეს. წყარო სოფელს ისევ ემსახურებოდა, ღრუბლები კი თავისუფლად მოძრაობდა. ხალხი მზეჭაბუკს სითამამისთვის აქებდა, ის კი ყოველთვის ახსენებდა მათ ქალის სინათლესა და ერთგულ რაშს. ზოგ გამარჯვებას ერთი სახელი ჰქვია, მაგრამ მის უკან მრავალი მეგობრის ხელი დგას.