ოქრუა

ოქრუა. ერთ შეძლებულ კაცს ერთადერთი ვაჟი ჰყავდა, სახელად ოქრუა. მამა ბევრს შრომობდა, შვილი კი დროს ხმაურიან მეგობრებთან ატარებდა. სუფრა არ მთავრდებოდა, სტუმრები არ ილეოდნენ და ოქრუას ეგონა, ასეთი სიხარული მუდამ გაგრძელდებოდა. როცა მამა მძიმედ ავად გახდა, შვილი დაიბარა და რამდენიმე რჩევა დაუტოვა.

მამა, გისმენ. რაც ჩემთვის გითქვამს, მინდა დავიმახსოვრო. მითხარი, რას უნდა გავუფრთხილდე ყველაზე მეტად.

მამამ ურჩია: გზაში ზარების რეკა რომ გაიგონო, შეჩერდი, ილოცე და ადგილობრივებს გაესაუბრე; სიჩქარემ დაკვირვება არ დაგაკარგვინოსო. მეგობარი საქმესა და გასაჭირში გამოიცანი, მხოლოდ სუფრასთან ყოფნით ნუ განსჯიო. საიდუმლოსა და ნდობას დაუფიქრებლად ნუ გამოცდიო. ბოლოს დაუბარა: თუ ძალიან გაგიჭირდება, იმედს ნუ დაკარგავ — სხვენში ჩემი ძველი ნივთები დაათვალიერე, იქ დახმარებას გიტოვებო. მალე მამა გარდაიცვალა.

სახლი როგორ დადუმდა... მეგონა, ყველაფერი, რაც მქონდა, თავისით არსებობდა. ახლა ვხედავ, რამდენი რამ იდგა მამის შრომასა და მზრუნველობაზე.

მაგრამ მეგობრებმა ოქრუა მალე ისევ სუფრებთან გაიტაცეს. გავიდა წლები, ქონება შემცირდა და ბოლოს აღარაფერი დარჩა. მაშინ ხმაურიანი სტუმრებიც გაქრნენ. ქუჩაში თვალს არიდებდნენ. ერთხელ ოქრუამ ძველი მეგობრები საქეიფო ბაღში ნახა და მათთან მივიდა. მათ კი ისე შეხვდნენ, თითქოს უცხო ყოფილიყო. ამ დროს ძაღლმა მწვადი გაიტაცა. ქურდობა ოქრუას დააბრალეს.

მე არაფერი წამიღია. ძაღლი დავინახე, შამფურით გაიქცა. ნუთუ ახლა ჩემი სიტყვის მოსმენაც აღარ შეგიძლიათ? როცა სუფრას მე ვშლიდი, ჩემი მეგობრობა ყველას გახსოვდათ.

არ მოუსმინეს და ბაღიდან გააძევეს. ოქრუა შინ დამწუხრებული დაბრუნდა. მაშინ მამის ბოლო რჩევა გაახსენდა. სხვენში ავიდა და ძველ ნივთებს დაუწყო თვალიერება. ერთ ყუთში დანაზოგი და წერილი იპოვა: ეს ახალი დასაწყისისთვისაა; ფულზე მეტად გონიერებას გაუფრთხილდიო. მამას შვილის შესაძლო გაჭირვებაზე წინასწარ ეზრუნა. ოქრუამ დახმარება მიიღო და ცხოვრება თავიდან დაიწყო.

ამჯერად ფულს სხვების ქებაზე არ გავცვლი. საქმეს მივხედავ, რაც დავკარგე, ნელ-ნელა აღვიდგენ. და იმ ადამიანებს დავაფასებ, რომლებიც ცარიელ სუფრასთანაც ჩემ გვერდით დარჩებიან.

ოქრუა ფეხზე დადგა, ოჯახი შექმნა და მშვიდად ცხოვრობდა. ძველმა მეგობრებმა მისი გამდიდრება გაიგეს და ისევ გამოჩნდნენ. ერთხელ ოქრუამ ისინი სადილად მიიწვია. სტუმრები ყოველ სიტყვაზე კვერს უკრავდნენ. მან გადაწყვიტა, მათი მლიქვნელობა ყველასთვის ნათელი გაეხადა, და ერთი განზრახ დაუჯერებელი ამბავი მოყვა.

საოცარი რამ შემემთხვა: სარდაფში შენახული რკინა თაგვებმა მთლიანად შეჭამეს. ამას რას იტყვით, მეგობრებო?

სტუმრები დაუყოვნებლივ დაეთანხმნენ: თაგვები რკინასაც ჭამენ და კიდევ უფრო მაგარ რამესაცო. ოქრუამ მშვიდად გადახედა: მაშინ, როცა ღარიბი ვიყავი, ძაღლის მიერ მოტაცებული მწვადი არ დაიჯერეთ, ახლა კი თაგვების შეჭმულ რკინას იჯერებთო. ცრუ მეგობრები გაისტუმრა და მათგან თავი სამუდამოდ შორს დაიჭირა. მალე მამის კიდევ ერთი რჩევის მნიშვნელობაც გაიგო.

საქმე მეჩქარება, მაგრამ ზარების ხმა მესმის. მამა მთხოვდა, ასეთ დროს ერთი წუთით მაინც შევჩერებულიყავი. სიჩქარის გამო გონიერებას არ დავთმობ.

ოქრუა ტაძარში შევიდა, შემდეგ ხალხს გაესაუბრა. გაიგო, რომ ადიდებულ მდინარეს ხიდები წაეღო და ის გზა, რომლის გავლასაც ღამით აპირებდა, სახიფათო გამხდარიყო. დილამდე დარჩა და მერე გამოცდილ მგზავრებს გაჰყვა. შეჩერებამ საფრთხე აარიდა. თუმცა ნდობის შესახებ რჩევა ჯერ ბოლომდე ვერ გაეგო. ერთხელ ცოლის გამოცდა მოუნდა და ცუდი ტყუილი მოიგონა.

ერთი ამბავი უნდა გითხრა, ოღონდ არავის გაუმხილო. გზაზე დიდი უბედურება მოხდა... გთხოვ, ჯერ მხოლოდ მე მომისმინე.

სინამდვილეში ოქრუამ წყაროსთან ხის ჯირკი დამარხა, ცოლს კი უთხრა, თითქოს მძიმე დანაშაული ჩაედინა. ქალი შეაშინა და დუმილი მოსთხოვა. შეშფოთებულმა ცოლმა ამბავი სხვებს გაუზიარა. სოფელში ჭორი გავრცელდა. მსაჯულებმა ოქრუა დააკავეს და საქმის გამოკვლევის გარეშე უმძიმესი სასჯელი მიუსაჯეს. მეფემაც მხოლოდ სხვის ნათქვამს დაუჯერა. ოქრუას განმარტებას არავინ უსმენდა.

სანამ განაჩენს აღასრულებთ, წყაროსთან მიწა გათხარეთ! იქ ადამიანიც არ არის — ხის ჯირკია. ჩემი ტყუილი ცუდი საქციელი იყო, მაგრამ გამოუკვლეველი ბრალდება სიმართლედ ვერ იქცევა.

როცა ქალაქში მიჰყავდათ, ცოლმა გზად ქსოვილის ყიდვა შეახსენა, თითქოს ჩვეულებრივ საქმეზე მიდიოდა. ოქრუას მწარედ გაეღიმა: ვერც ცოლს გაუგია ბოლომდე, რა ხდება, და ვერც მეფეს — ორივეს დასკვნა დაუფიქრებლად გამოუტანიაო. ეს სიტყვა მეფეს მიუტანეს. მან ოქრუას მოსმენა გადაწყვიტა. ამჯერად კაცს თავისი ამბის ბოლომდე მოყოლის საშუალება მისცეს.

ცოლის გამოცდა არასწორად მოვინდომე და ჩემი ტყუილით მასაც ვატკინე გული. ამას ვაღიარებ. მაგრამ თქვენს მსაჯულებს მტკიცებულება არ შეუმოწმებიათ. გთხოვთ, სიტყვით კი არა, ნანახით განსაჯოთ.

მეფემ გამოძიება ბრძანა. წყაროსთან ხის ჯირკი აღმოჩნდა და ოქრუა გაათავისუფლეს. იგი ოჯახს დაუბრუნდა და მიხვდა, რომ ნდობა მოტყუებით არ მოწმდება, ხოლო სამართალი ჭორზე ვერ აშენდება. მამის რჩევებს ახლა სხვაგვარად უსმენდა: დაკვირვება სიჩქარეს სჯობდა, ნამდვილი მეგობარი — მლიქვნელს, სიმართლე კი — მოხერხებულ ტყუილს. ასე დასრულდა ოქრუას ამბავი.